مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٢١ - شرايط وجوب امر به معروف و نهى از منكر
مسأله ٨- اگر مكلّف بداند امر و نهى فعلًا مؤثّر نيست و در آينده احتمال تأثير دهد امر و نهى نمايد همچنين، اگر بداند اگر نهى از شرب خمر نسبت به طرفى معين مؤثر نيست؛ بلكه نهى از شرب خمر كلًا مؤثر در ترك آن است مطلقاً واجب است.
مسأله ٩- اگر مكلّف بداند امر و نهى نسبت به تارك و فاعل مؤثّر نيست، اما نسبت به ديگرى به شرط توجه كلام به سوى فاعل حرام مؤثّر است، واجب است ديگرى را به اين منظور نهى از منكر و امر به معروف نمايد.
مسأله ١٠- اگر مكلّف بداند كه امر و نهى شخص خاصى نسبت به مرتكب و يا تارك مؤثر است واجب است شخص خاص را امر و نهى نمايد تا اين واجب را انجام دهد؛ البته، در صورتى كه بداند او با وجود اجتماع شرايط اهمال نموده است.
مسأله ١١- اگر مكلّف بداند كه فلانى تصميم به ارتكاب گناه گرفته و احتمال تأثير نهى را در او بدهد، نهى از منكر واجب است.
مسأله ١٢- اگر تأثير امر به معروف و نهى از منكر، متوقّف بر انجام حرام يا ترك واجبى باشد، وجوب امر و نهى ساقط مىشود؛ مگر زمانى كه مورد از اهميت بالايى برخوردار باشد كه رضاى خداى عزوجلّ در آن نباشد؛ مانند جلوگيرى از قتل نفس محترمه در زمانى كه بايد غاصبانه داخل خانه شده واجب است.
مسأله ١٣- اگر مكلّف بداند اگر فاعل را نهى كند او به انجام گناه اصرار بيشتر مىورزد و اگر امرش نمايد آن را ترك مىكند، واجب است او را امر به گناه نمايد، البته در صورتى كه محذور ديگرى در بين نباشد و همچنين است در امر به معروف.
مسأله ١٤- اگر مكلّف بداند يا احتمال دهد امر و نهى در كم شدن معصيت مؤثّر است، ولى آن را از بين نمىبرد بر او واجب است امر و نهى نمايد؛ بلكه، بعيد نيست واجب باشد اگر اهم را به مهم تبديل نمايد؛ بلكه، اگر گناه از گناهانى باشد كه خداى عزوجل از انجام آن راضى نيست بدون اشكال واجب است.
مسأله ١٥- اگر مكلّف بداند نهى از منكر مؤثر در ترك مخالفت قطعى و ارتكاب همه ى اطراف آن است نه موافقت با آن واجب است امر و نهى نمايد.
مسأله ١٦- اگر مكلّف بداند نهى از منكر در ترك فلان گناه معلوم است و ارتكاب برخى از اطراف آن ظاهراً امر و نهى واجب است، مگر زمانى كه ارتكاب اطراف گناه مهم تر از گناه نهى شده باشد كه در اين صورت نهى از منكر جايز نيست اينكه آيا مطلق اهميت باعث وجوب مىشود يا نه؟ محلّ اشكال است.
مسأله ١٧- اگر مكلّف احتمال دهد نهى از منكر مؤثّر است و اين احتمال را هم بدهد كه تأثير خلاف هم دارد ظاهراً نهى از منكر واجب نيست.