مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٨٩ - مرابحه، مواضعه و توليه
در بيع مواضعه بگويد كه با ده درصد ضرر به تو فروختم اگر در حال معامله بداند كه چند فروخته معامله صحيح است ولى با كراهت بلكه اگر هم نداند كه چقدر سود بوده ويا ضرر كرده و بهاى معامله چقدر بوده است اينكه صحيح باشد خالى از قوت نيست.
مسأله ٢- اگر پولى كه در بازار رايج است چند نوع باشد وقيمت آنها نيز با هم متفاوت باشد ناگزير بايد در هنگام معامله نوع پول را معين نمايند و صرف آن چقدر مىگردد همچنين لازم است شروط معامله و مدت آن را اگر دارد معين نمايد و هر چيز ديگر را كه مانند شروط و مدت قيمت آن تفاوت پيدا مىكند را نيز ذكر نمايد.
مسأله ٣- اگر كالايى با قيمت معين خريدارى شود و كارى كه قيمت آن را افزايش دهد بر روى آن انجام نشده باشد وقتى كه مىخواهد آن را به يكى از سه قسم ياد شده بفروشد رأس المالش همان قيمتى است كه خودش پرداخت كرده و جايز نيست بگويد به بهاى ديگر خريدم ولى اگر كارى بر روى آن انجام داده كه قيمت آن اضافه گرديده جايز نيست فرد كار خود را روى بهاى آن بكشد به طور مثال اگر ١٠٠ تومان خريده و فرد عمل او ١٠ تومان بوده است بگويد من اين را ١١٠ تومان خريدم و يا اينكه رأس المالم ١١٠ تومان بوده است بلكه عبارت صادق او اين است كه بگويد قيمت اين كالا ١٠٠ تومان است. و به مقدار ١٠ تومان روى آن كار كردم اما اگر آن كار را كارگرى انجام داده است اينكه فرد او را ضميمه قرار دهد جايز است بگويد اين كالا براى من مبلغ ١١٠ تومان درآمده است ولى جايز نيست بگويد كه اين كالا را ١١٠ تومان خريده ام و يا اينكه رأس المالم ١١٠ تومان بوده است. اگر جنس معيوبى خريده و سپس بخاطر عيبى كه داشته از فروشنده آن، ارش يعنى تفاوت صحيح و معيوب را بگيرد هم مىتواند واقعيت را به مشترى بگويد و مىتواند مقدار ارش را كه پولى كه داده كم نمايد و بگويد به فلان مبلغ خريده ام و جايز نيست همان مبلغ اولى را بدون كم كردن ارش بگويد اما اگر فروشنده بعد از معامله مقدارى از مبلغ كم نمود مىتواند به همان ثمن اصلى خبر دهد و بخشش فروشنده را از آن كم نكند.
مسأله ٤- جايز است جنسى را بفروشد و همان را دوباره به قيمتى بيشتر يا كمتر بخرد البته به آن شرط كه در معامله اول شرط معامله دوم نشود هر چند كه نيت آنها نيز همان بوده باشد در اين صورت هر در معامله صحيح است اين حيلهاى است براى كسى كه مىخواهد سرمايهى خود را با فروش كالايى گرانتر مهيا نمايد كالا به پسر خود مىفروشد و دوباره به مبلغى بيشتر از او مىخرد و به مشترى مىگويد به فلان مبلغ خريدم او در صورتى كه معامله اش با پسرش جدى باشد و در اينكار دروغ نگفته و در هر حال فروش آن به مبلغ اضافى صحيح است لكن خيانت و غش نسبت به فروشنده