مسأله ٤- در قصاص عضو علاوه بر آنچه گذشت شرط ديگرى هست و آن اين است كه جانى و مجنى عليه از نظر سلامتى و ناسلامتى عضو مساوى باشند و يا از جانى پايين‌تر باشد، و اما اينكه منظور از سلامتى عضو، سلامتى از چه چيزهايى است بيانش خواهد آمد انشا الله و نيز شرطى ديگر هست و آن اينكه عضو جانى و مجنى عليه هر دو اصلى و يا هر دو اضافى باشد و از اين جهت هر دو مساوى باشند و همچنين از نظر محل نيز برابر باشند كه بيانش خواهد آمد انشا الله، بنابراين اگر كسى دست شل و بى‌حركت شخصى را قطع كند دست صحيح و سالم او را به قصاص قطع نمى‌كنند هر چند كه جانى در اختيار او قرار بدهد، ولى صاحب دست شل اگر دست سالم كسى را قطع كند دست شل او را قطع مى‌كنند، بله اگر اهل خبره حكم كنند كه اگر دست شل جانى قطع شود زخم آن سرايت نموده او را از پاى در مى‌آورد بايد ديه بگيرند و از قصاص صرف نظر كنند بلكه اگر ترس سرايت هم باشد همين‌طور است.

مسأله ٥- منظور از شلى خشكيدن است به طورى كه ديگر به فرمان نباشد كار خود را نتواند انجام دهد هر چند كه حس و حركت غيراختيارى داشته و تشخيص اينكه آيا دست فلانى شل هست يا شلى در آن صادق نيست با عرف است همچنان كه تشخيص همه موضوعاتى كه شارع بر آنها حكمى‌دارد با عرف است، حال اگر جانى دستى را قطع كند كه چند انگشت از آن شل شده آيا مى‌تواند دست جانى را كه سالم است به قصاص قطع كند يا نه؟ محل ترديد است لكن تساوى در ضعف و قوت معتبر نيست، و اگر جانى دستى ضعيف و ناتوان را قطع كند دست قوى پنجه‌اش در قصاص قطع مى‌شود و نيز دست سالم جانى در قطع دستى برصى و مجروح قطع مى‌شود.

مسأله ٦- در محل قصاص نيز تساوى معتبر است به اين معنى كه اگر جانى دست راست كسى را قطع كرده دست راست خودش قطع مى‌شود، البته اگر دست راست داشته باشد و گرنه دست چپش را قطع مى‌كنند، و اما اگر جانى اصلًا دست نداشته باشد طبق روايتى كه مورد عمل اصحاب واقع شده پاى او قطع مى‌شود و در عمل به اين روايت اشكالى به نظر نمى‌رسد، چيزى كه هست اين سؤال پيش مى‌آيد كه اگر جانى دست راست كسى را قطع كند، آيا هنگام قصاص حتماً پاى راست او را قطع مى‌كند و اگر دست چپش را قطع كرده پاى چپش را و آيا پاى راست و چپش با هم برابرند؟ دو وجه است، و اگر دست چپ كسى را قطع كرده و خود او دست چپ ندارد آيا دست راستش قطع مى‌شود يا نه؟

على الظاهر و با اشكالى كه در بين هست دست راستش قطع مى‌شود، و اگر جانى هيچ يك از دو دست خود را ندارد پاى او قطع مى‌شود، و اگر شخصى كه پا ندارد پاى كسى را قطع كند آيا به عوض پا دستش قطع مى‌شود؟ در آن وجهى است كه خالى از اشكال‌