مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٦٩٩ - مبحث اول مباشر
به خاطر معالجهاش آسيبى به مريض برسد بعضى گفتهاند ضامن نيست لكن اقوى آن است كه ضمان مالى دارد، و همچنين است طبيب حيوانات همه اينها در صورتى است كه معالجه را به دست خود انجام داده باشد، و اما اگر به اصطلاح نسخه داده و مثلًا گفته باشد كه فلان دارو براى فلان مرض خوب است و يا گفته باشد داروى تو فلان و فلان است بدون اينكه دستور دهد كه آن را بخور اقوى آن است كه ضامن نيست ولى (از آنجا كه متعارف اين است كه طبيب دستور خوردن دارو را مىدهد) ضامن بودنش بعيد نيست.
مسأله ٥- ختنه كننده هر چند ماهر باشد اگر زياده از حد قطع كند ضامن است، و در صورتى كه تجاوز نكرده باشد و ختنه او را آسيب برساند و سپس كودك فوت نمايد در ضامن بودنش اشكال است و اشبه عدم ضامن است.
مسأله ٦- ظاهراً در صورتى كه مريض قبل از معالجه طبيب را برى ء الذمه كند و نيز صاحب حيوان قبل از معالجه حيوان دامپزشك را برئ الذمه كند و ولى كودك قبل از ختنه كردن اگر ختنه كننده را برئ الذمه كند ذمه او برئ خواهد بود، و علىالظاهر در ابراء مريض اين قيد معتبر است كه بالغ و عاقل باشد ومعالجه به كشته شدن بيمار منجر نشود، و همچنين ولى كودك و يا قاصر ديگر و صاحب حيوان بايد بالغ و عاقل باشند در صورتى كه منجر به قتل كودك و حيوان شود، ولى بعيد نيست براى مريض در برداشتن ضمان از عهده طبيب در صورتى كه عقلش كامل باشد حتى در معالجهاى كه به قتل او بيانجامد كافى باشد، لكن نزديكتر به احتياط آن است كه با اين حال طبيب از مريض (و ورثه او) و از صاحب حيوان حلالى بخواهد.
مسأله ٧- كسى كه در خواب بغلطد و با غلطيدنش كسى را بكشد يا باعث نقص عضو شود به طورى كه عرف قتل او و نقص عضو اين را مستند به آن شخص بداند ضامن است، اما در و آن هم در مال عاقله او و در دايهاى كه چنين پيشامدى برايش شده و در خواب غلطيده و شيرخوار مردم را خفه كرده روايتى هست كه فرمودهاند: اگر دايه شدنش براى اين بوده كه بعدها افتخار كند كه من مادر رضاعى فلان شخصيت هستم ديه كامل را از مال خود او مىگيرد و اگر به خاطر تهيدستى دايه شده خونبهاى آن كودك به عهده عاقله دايه است لكن در اينكه به اين روايت مىشود عمل كرد يا نه ترديد است، و اگر انگيزهاش براى دايه شدن هم فخر باشد و هم فقر ظاهر اين است كه باز ديه بر عاقله او است، اين مسأله مخصوص دايه است و شامل مادر نمىشود.
مسأله ٨- اگر شوهر هنگام جماع با همسرش به نحوى فشار آورد كه سبب مرگ او شود ضامن خون بهاى او در مال خويش است، و همچنين است اگر در آغوش كشيدن آن،