مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ١٦٥ - كتاب شركت
ظاهر معلوم نيست و در واقعيت معلوم است. قسمت نه بيع است و نه معاوضهاى ديگر به همين دليل خيار مجلس و خيار حيوان كه مختص بيع هستند نيز در آن جارى نيست و نه ربا در آن راه دارد هر چند كه ربا را نسبت به همهى معاملات و معاوضات عموميت مىدهند.
مسأله ١- در قسمت بايست كه سهم شركا تعديل شود. تعديل به چند صورت انجام مىشود يكى افراز است ديگرى تعديل و ديگرى رد است. افراز مخصوص اموال مثلى است مانند حبوبات و روغن و سركه و شير و مانند آنها كه به وسيلهى كيل يا وزن و عدد و يا مساحت تقسيم مىشوند البته در برخى از قيمىها متساوى الاجزا مانند يك طاقه از پارچه و يك قطعه زمين بايد قيمت اجزاى آن برابر باشد. قسمت مخصوص بسيارى از كالاهاى قيمىاست كه اجزا آن برابر هم نيست مانند گوسفندان و يا مزرعه و درختان كه بايد به حسب قيمت بين آن برابرى برقرار نمود براى مثال اگر دو نفر با هم مالك سه گوسفند هستند بايد گوسفندان را قيمت كنند چه بسا قيمت يك گوسفند برابر دو گوسفند شود در نتيجه يك گوسفند سهم يك شريك و دو گوسفند ديگر سهم شريك ديگر بشود، قسمت رد نيز مخصوص برخى از كالاهاى قيمى ديگر است كه ابعاد آن با هم برابر نمىشود و ناچاراً بايد يكى به ديگرى مابه التفاوت بپردازد مانند جايى كه دو نفر در دو گوسفند با هم شريك باشند كه قيمت يكى پنج دينار و ديگرى چهار دينار باشد كه كل بهاى آن نه دينار مىشود و سهم هر كدام نيز چهار و نيم دينار بنابراين بايد آن كسى كه گوسفند پنج دينارى را مىبرد به ديگرى نيم دينار بدهد.
مسأله ٢- ظاهراً رد مىتواند در تمام صور شركت كه تقسيمپذير باشد نيز جريان يابد حتّى در مثلياتى كه جنسىاند، به اين صورت كه همان جنس واحد را نامساوى تقسيم كنند و كسى كه بيشتر برده به ديگرى مابه التفاوت آن را مىپردازد و نقصى كه به وجود آمده را با پول جبران مىنمايد. همچنين در جايى كه در سه گوسفند شريك باشند كه قيمت يكى از آنها برابر با دو رأس ديگر است و گوسفند گرانتر و يك ديگر را به يك نفر بدهند و يك گوسفند را به ديگرى و بعد از اين تقسيم، اولى كه بيشتر برده سهم ديگرى را با دادن اولى جبران مىنمايد. به اين صورت در تمامى فروض عمل مىشود امّا قسمت تعديل در همهى موارد جارى نمىشود مانند مثال اول و همچنين قسمت افراز نيز در همه صور جريان ندارد مانند زمانى كه جايى كه در تقسيم هر سه صورت جريان پيدا كند مانند اينكه دو نفر در يك گونى گندم كه قيمت آن برابر ده درهم است و در يك وزنه جو كه قيمت آن برابر پنج درهم است و در يك وزنه نخود كه قيمت آن برابر پانزده درهم است شريك باشند اگر هر سه نفر جنس را تقسيم نمايند با افراز تقسيم كردهاند و اگر