نشوز در زوجه عبارتست كه از اطاعت شوهر هر مقدار كه واجب‌است خارج گردد. مانند اينكه خود را در اختيار شوهر قرار ندهد، و چيزهاى نفرت آورى را كه منافات با لذت بردن شوهر از اوست را از خود دور نسازد. اين مورد حتى در موردى كه شوهر تقاضاى آرايش از او دارد وى او انجام ندهد صادق است. همچنين است بيرون رفتن از خانه بدون اذن شوهر نيز از مصاديق نشوز است. ولى اطاعت شوهر نكردن در خصوص كارهايى كه شرعاً بر عهده زن نيست نشوز محسوب نمى‌گردد بنابراين اگر كارهاى خانه را انجام ندهد مانند اينكه طباخى، خياطى، جاروب كردن و غيره را انجام ندهد، ناشزه محسوب نمى‌شود حتى اگر آب خوردن به شوهر ندهد و يا رختخواب او را پهن ننمايد نيز ناشزه محسوب نمى‌گردد.

مسأله ١- در صورتى كه در زن نشانه‌هاى ناشزه بودن ظهور يابد مانند اينكه رفتارش و گفتارش تغيير يابد مانند زمانى كه او هميشه با كلام نرم و مهربان با همسرش سخن مى‌گفت اكنون با زبان خشن و ناملايم با همسرش رفتار نمايد يا اينكه هميشه خنده رو و بشاش بود ولى اكنون عبوس و اخمو گشته است و سؤال شوهر را پاسخ ندهد و مانند اين قبيل نشانه‌ها، نشوز تحقّق يافته است؛ زيرا در امور مربوط به كام‌گيرى از اطاعت شوهر خود، خارج شده است. در اين زمان شوهر مى‌تواند با او قهر نمايد و اگر در يك رختخواب مى‌خوابيدند پشت به او كرده و اگر باز هم مؤثّر نشد از رختخواب خارج شده و در جايى ديگر بخوابد. حال اگر باز هم به نشوز خود ادامه داد مى‌تواند او را بزند و در زدن هم بايست به مقدارى اكتفاء نمايد كه احتمال تأثير در زن را مى‌دهد. و زيادتر از اين واجب نيست. و اگر باز هم انجام نداد، مى‌تواند كتك زدن زن را ادامه دهد البته تا جايى كه بدن او خون آلود نگردد و سرخ و يا كبود هم نشود. اين گونه رفتار فقط بايد به قصد اصلاح زن صورت پذيرد نه به قصد انتقام؛ اگر بر اثر اين ضرب و شتم جنايتى بر زن وارد آيد مرد بايست ديه آن را پرداخت نمايد.

مسأله ٢- همان‌گونه كه ممكن است زن نشوز نمايد، از طرف مرد نيز نشوز صادق است.

نشوز مرد به اين‌گونه است كه به زن تعهدى نمايد و يا حقوق واجب او همانند نفقه را پرداخت نكند، زمانى كه مرد ناشز گشت همانند آنكه حق شبانه زن را ادا ننمايد و يا نفقه او را پرداخت نكند و ديگر نشانه‌ها از اين است، زن بايست از او مطالبه نمايد اگر نداد، او را نصيحت نمايد در غير اين صورت بايست به حاكم شكايت نمايد و حاكم مرد را ملزم‌