پس اگر رودخانه‌اى كه از بستر قبلى خود منحرف گرديده است و در نتيجه آن، بين زمين آباد قبلى و رودخانه مقدار زمينى باقى بماند، هر كس آنجا را زودتر احياء نمايد مالك آن مى‌گردد، و صاحب زمين احياء شده قبلى حق ممانعت از او را ندارد.

مسأله ١٤- اشكالى ندارد كه حريم قنات پانصد ذرع و يا هزار ذرع باشد و آن مال صاحب قنات نيست. و او جز اينكه از ديگران در حفر قنات در حدود حريم جلوگيرى نمايد حق ديگرى نسبت به آن ندارد، و نمى‌تواند مانع از تصرفات سايرين در آن گردد.

ظاهراً حريم روستا هم چنين است و ملك روستائيان نيست. و آنها تنها نسبت به آن حق اولويت دارند، به خلاف حريم نهر و يا خانه كه ممكن است ملك صاحب آنها باشد، اگر چه ملك بودن آن خالى از وجه نيست. پس به مالك خانه و شهر جايز است كه حريم ملك خود را بفروشد.

مسأله ١٥- حريم‌هايى كه تا كنون ذكر شد تنها در جايى است كه آنها در زمين موات ايجاد شده باشند، و اطراف آنها هم موات باشد، امّا املاكى كه اطراف آن ملك ديگرى است، حق حريم ندارند. پس اگر دو نفر مالك كه زمين‌هاى كنار هم دارند؛ يكى از آنها در زمين خود ديوار و يا نهرى ايجاد كند، نه نهر و نه ديوار در ملك غير حريم ندارند، همچنين اگر يكى از آنها در ملك خود قنات و يا چاه حفر كند ديگرى هم مى‌تواند در ملك خود قنات و چاه حفر نمايد. حتى اگر فاصله معين شده بين آنها كمتر از حد حريم باشد.

مسأله ١٦- جمعى از فقها گفته‌اند كه بر هر يك از مالكينى كه مجاور هم هستند؛ جايز است كه در ملك خود هر گونه تصرفاتى را انجام دهند و هر زمانى كه خواست مى‌تواند تصرفات را اعمال نمايد حتى اگر به ضرر مالك مجاور او باشد، امّا قبول اين فتاوى مشكل است و احتياط آن است كه بگوييم كه تصرفاتى كه باعث ضرر همسايه مى‌گردد جايز نيست. و اين عدم جواز هم خالى از قوت نيست. مگر آنكه ترك آن كار موجب ضرر و حرج گردد كه فقط در اين صورت جايز است، مانند اينكه در خانه خود چيزى را آن قدر محكم بكوبد كه خانه همسايه را به لرزه اندازد، و خلل و ضررى به آن وارد آورد.

و يا آب را در خانه خود خيره كند و باعث خراب و ضرر رساندن به همسايه گردد و يا اينكه نزديك چاه آب همسايه، چاه مستراح و فاضلاب بكند و با اين شيوه، آب همسايه هم فاسد گردد. بلكه اگر چاه آبى را نزديك چاه آب همسايه حفر نمايد كه باعث كم شدن آب آن چاه گردد نيز همين حكم را دارد. امّا اگر اين كمبود آب همسايه به اين خاطر باشد كه چاه همسايه عميق بوده و چاه همسايه در قسمتى واقع است كه آب‌هاى زيرزمينى به آن طرف جريان دارد، يعنى قبل از آنكه به چاه همسايه برسد و آن چاه آبها