فرضى كه آن شخص سى روز در استانبول روزه گرفته باشد، بنابراين بين نماز و روزه فرق است و حكم آن دو يكى نيست، و اگر در تهران مثلًا تا غروب آفتاب روزه بگيرد و قبل از آنكه افطار كند سوار هواپيما شده به استانبول برود و قبل از غروب آفتاب همان روز وارد فرودگاه استانبول شود آيا بر او واجب است كه باز امساك كند تا در استانبول آفتاب غروب كند يا نه؟ ظاهر اين است كه واجب نباشد هر چند كه به احتياط نزديك‌تر است، و اگر در استانبول روزه بگيرد و دو ساعت به غروب به طرف تهران پرواز كند و در بين راه شب فرا رسد و او افطار نكرده دوباره به استانبول پرواز كند و زمانى برسد كه هنوز آفتاب غروب نكرده آيا باز هم بايد امساك كند؟ نزديك‌تر به احتياط اين است كه امساك كند هر چند كه عدم وجوب اشبه است، و همچنين است در فرضى كه كسى در محل تا غروب روزه بگيرد و افطار نكرده سوار هواپيما شود و به طور عمود آنقدر بالا رود تا قرص خورشيد را ببيند، و اگر كسى از سحر تا ظهر چيزى نخورده باشد بعد از ظهر به طرف استانبول پرواز كند و قبل از ظهر در همان روز بنشيند ظاهر اين است كه مى‌تواند نيت روزه كند البته مراعات احتياط خوب است، و اگر آخرين روز شعبان در تهران اولين روز رمضان در استانبول باشد و كسى تا شب در تهران بماند و سپس به طرف استانبول پرواز كند و در نتيجه يك روز كمتر از مردم استانبول روزه بگيرد و همان شب كه شب دوم رمضان است وارد استانبول شود و اتفاقاً ماه مبارك رمضان در آن سال در استانبول بيست و نه روز باشد و قهراً اين شخص بيست و هشت روز روزه بگيرد آيا قضاى يك روز، روزه بر او واجب است يا نه؟ احتياط آن است كه بگوييم واجب است بلكه خالى از قرب نيست، و اگر با هواپيما طورى سفر كند كه تمامى‌ماه مبارك رمضانش شب باشد ظاهراً قضاى روزه بر او واجب است، و همچنين است آن كسى كه در قطب واقع شده و ماه رمضان را درك نمى‌كند لكن در اين فرض اشكالى هست، و اگر صبح در تهران روزه باشد و عمداً افطار كند و سپس به استانبول سفر كند و قبل از اذان صبح وارد فرودگاه آنجا شود و مجدداً نيت روزه كند آيا كفاره و قضاى روزه‌اى كه در تهران عمداً شكسته واجب است؟ اشكالى نيست در واجب نبودن قضاء و در وجوب كفاره هم اشكال است، لكن به احتياط نزديك‌تر است بلكه همين اقرب است.

مسأله ٦- اگر نماز عيد فطر را در استانبول بخواند و سپس به سوى تهران پرواز كند و قبل از ظهر روز سوم و يا آخرين روز رمضان تهران در تهران پياده شود در حالى كه هنوز افطار نكرده آيا واجب است آن روز را روزه بگيرد همان‌طور كه هر مسافرى اگر قبل از ظهر به وطن برسد و افطار هم نكرده باشد بايست نيت روزه كند؟ و يا نه چون نماز عيد را خوانده و روزه گرفتن در عيد فطر حرام است ديگر واجب نيست؟ ظاهر اين است كه‌