يك ساعته به استانبول برسد درحالى كه در استانبول هنوز نيم ساعت به طلوع خورشيد باقى مانده در آنجا نمازش را اداء مى‌كند و در واقع نماز صبح آن روزش بعد از آنكه قضاء شده دوباره اداء شده است، حال آيا براى كسى كه بدون هيچ خرجى و زحمتى مى‌تواند به هواپيما خود را به نماز اداء برساند واجب است اين كار را بكند يا نه؟ على الظاهر واجب است، و همچنين است نسبت به ساير نمازهايش (و اختصاص به نماز صبح ندارد) بنابراين اگر خلبانى يا هر كسى مثلًا در تهران نمازش قضاء شود و سوار بر هواپيماى كذايى شده در داخل هواپيما به نماز بايستد و به جايى برسد كه وقت نماز در آنجا هنوز باقى است و آخر نمازش در وقت واقع شود اگر يك ركعت از نمازش در وقت واقع شده باشد ظاهراً نمازش ادا است و اما اگر كمتر از يك ركعت در وقت واقع شده باشد محل اشكال است، و اگر در هواپيما نماز مغربش را بعد از آنكه قضاء شد شروع به خواندن كند و ركعت دوم آن در وقت واقع شود و هواپيما در فضا دور بزند و به محل برگردد و دوباره ركعت آخر نمازش در خارج وقت واقع شود و در نتيجه ركعت اول و آخر نماز مغربش در خارج وقت و ركعت وسط در وقت واقع شود نمازش صحيح است، لكن آيا به جهت اداء صحيح است يا به جهت قضاء؟ محل تأمل است و بعيد نيست در صورتى كه يك ركعت تمام را در وقت خوانده باشد بگوييم اداء است، و اگر سوار هواپيما شود و در آنجا نماز قضاء شده عصر آن روزش را شروع كند در حالى كه مغرب شده و هواپيما به طور عمودى صعود كند آن‌قدر كه سرنشين قرص خورشيد را در بين نماز ببيند و سپس هواپيما فرود آيد به طورى كه ديگر قرص خورشيد پيدا نباشد و دوباره صعود كند و قرص خورشيد پيدا شود و همچنين در بين نماز چند باز خورشيد پيدا و ناپيدا شود نمازش صحيح است و بعيد نيست اداء باشد در صورتى كه يك ركعت از آن به طور متصل در وقت واقع شده باشد و اما اگر كمتر از يك ركعت آفتاب پيدا باشد و يا مجموع چند بار ديدن خورشيد به مقدار يك ركعت نماز باشد در اينكه نمازش اداء است يا قضا تأمل است.

مسأله ٤- اگر نماز ظهر و عصر را در اول وقت در تهران بخواند و آنگاه سوار بر هواپيما شده قبل از ظهر همان روز وارد فرودگاه استانبول شود آيا دوباره نماز ظهر و عصر آن روز را با اينكه آنها را در اول وقت خوانده بود واجب است بخواند يا نه؟ ظاهر اين است كه واجب نيست.

مسأله ٥- اگر شب عيد فطر هلال شوال را در استانبول ببيند و سپس طرف تهران سفر كند و در تهران آن شب، شب آخر رمضان باشد آيا بر او واجب است روزه فردايش را بگيرد يا نه؟ ظاهر اين است كه واجب است، بلكه ظاهر وجوب روزه است حتى در