نارسايى كه در عبارت المنار وجود داشت در تفسير وى نيز وجود دارد وبا مختصر درنگى روشن مى گردد. تعريف المنار اشكال ديگرى هم دارد كه به تعريف شلتوت وارد نيست;زيرا «المنار» مى گويد: عبادت از بزرگوارى دادن به معبود سرچشمه مى گيرد كه آغاز آن معلوم نيست. در صورتى كه فرد پرستش كننده مى داند كه علت آن، همان سلطه الهى و خدا بودن او است، چگونه ريشه اين عظمت معلوم نيست؟ [٢]

٣. بدترين تعريف ها، تعريف ا بن تيميه است. وى مى گويد: «العبادة اسم جامع لكلّ ما يحبه اللّه و يرضاه من الأقوال والأعمال الباطنة و الظاهرة كالصلاة و الزكاة والصيام و الحج و صدق الحديث و أداء الأمانة و برّ الوالدين و صلة الأرحام و...; هرچيزى كه خدا آن را دوست بدارد و از آن خشنود مى گردد ـ از گفتار و رفتار باطنى و ظاهرى ـ آن عبادت است; مانند نماز، زكات، روزه، حج، راست گويى ، اداى امانت، نيكى به والدين و صله رحم و...».[٣]

اين نويسنده، ميان تعبد و تقرب فرق نگذاشته است و تصور كرده است هر چيزى كه مايه نزديكى به خدا است، موجب پرستش او است; در صورتى كه چنين نيست; بلكه امورى كه خشنودى او را فراهم مى آورد و داراى پاداش است، گاهى مايه تقرب است; بدون آن كه عبادت او به شمار آيد; مانند

[١] تفسير القرآن الكريم، ص ٣٧.
[٢] آلاء الرحمن، ص ٥٩.
[٣] مجلة البحوث الإسلامية، شماره دوم، ص ١٨٧ نقل از كتاب «العبودية»، ص ٣٨.