در اهميت ديدن و شنيدن (اين دو ابزار مهم شناخت) همين بس كه لفظ سمع در قرآن ٢٢ بار و بصر ٤٨ بار وارد شده است. و در آيه مورد بحث در حالى كه خود فؤاد مسئول شمرده مى شود در كنار آن، ابزار فؤاد كه همان سمع و بصر است نيز مسئول شمرده شده است. و مقصود از «فؤاد» همان دل و روح است كه واقعيت انسان را تشكيل مى دهد و مسئول واقعى حتى در زمينه سمع و بصر او است; ولى به خاطر اهميتى كه اين دو وسيله شناخت در زندگى انسان دارند، خود آن ها هم مسئول معرفى شده اند.

اگر آغاز آيه ما را به يك حكم فطرى (پيروى از علم) توجه مى دهد، ذيل آيه حكم فطرى را به گونه اى مدلل مى سازد و آن اين كه ابزار شناخت را مسئول مى شمارد و مسئول بودن ابزار، در حقيقت همان مسئول بودن خود انسان است و مى توان اين مسئوليت را به سه گونه تفسير كرد:

١. خداوند در وجود انسان اين ابزار را جا داده تا از طريق آن ها، حق را از باطل بازشناسد و زندگى را بر اساس حق بنا نهد; از اين جهت مسئول است به جاى بستن چشم و گوش و پندار گرايى، به وسيله آن ها حقايق را از اوهام تميز دهد و علم و شناخت را مبناى زندگى قرار دهد.

٢. او مسئول است در بهره بردارى از اين ابزار از هر نوع زياده روى و كوتاهى بپرهيزد و بر آن باشد تا آن چه را به وسيله چشم و گوش دريافته، درست ديده و شنيده است و يا آن چه كه در دل او نشسته به گونه درست و به جا بوده است؟ زيرا هر نوع ديدن و شنيدن نمى تواند پايه شناخت و دريافت دل باشد و هر دو نوع مسئوليت در آيه اى گنجانده شده است: