و زرتشتيان نيز در عين اعتقاد به« اهورا مزدا» به دو خداى ديگر به نام هاى ١. يزدان، ٢ـ اهريمن هم باورمندند; هرچند عقيده واقعى زرتشت درباره اين دو، در هاله اى از ابهام قرار دارد.

٢. انديشه جدايى خدا از مخلوق

انگيزه دوم براى پرستش غير خدا مسئله جدايى خدا از مخلوق بود. آنان خدا را جدا از مخلوق فرض كرده و تصور مى كردند به خاطر همين جدايى، دعا و درخواست آنان به او نمى رسد، طبعاً بايد وسائلى را برگزينند تا سخنان آنان را به او برساند، چنان كه دربار فرمانروايان بشرى است و بايد با واسطه به آنان دست يابند و درخواست هاى خود را به او برسانند; از اين رو گروهى «قديسين» و گروهى «فرشتگان» و بالأخره «جن» و «أرواح» را مى پرستيدند كه پيام پرستش گران را به خدا برسانند. قرآن مجيد اين انگيزه را با بيانات گوناگونى باطل دانسته و مى گويد: خداوند نزديك ترين كس به بندگان خود است و از درون و برون شان آگاه است و سخنان آشكار و پنهان آنان را مى شنود و ديگر نيازى به عبادت و پرستش خدانماها نيست; زيرا اگر هدف از پرستش رساندن درخواست هاى شما است، خداوند از تمام آن ها آگاه است; چنان كه مى فرمايد:

١. (... وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيد)(ق/١٦) :«ما به او از رگ گردن نزديك تر هستيم».

٢. (قُلْ اِنْ تُخْفُوا ما فِى صُدُورِكُمْ أَوْ تُبْدُوهُ يَعْلَمْهُ اللّه ...)(آل عمران / ٢٩). «بگو: اگر آن چه را در دل داريد پنهان كنيد يا آشكار سازيد، خدا مى داند».