منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٩٣
در وضع قوانين، يا به تعبير صحيح تر: در برنامه ريزى براى حكومت، اين بعد از جامعه غفلت نورزند.
پيامبر گرامى (صلى الله عليه وآله وسلم) مى فرمايد: «إذا كَثُر الزنى، كَثُرَتِ الفُجْأةُ»; اگر در جامعه اى ناپاكى زياد شد، بيمارى سكته در آن شيوع پيدا مى كند».[١]رابطه ميان عمل زنا و بيمارى سكته بر بشر امروز مكشوف نيست، اين وحى است كه از چنين حقيقتى پرده بر مى دارد و عاملى را براى شيوع اين بيمارى معرفى مى كند كه هنوز علم بر آن دست نيافته است و چقدر عوامل ناديده وجود دارد كه بر بشر نادان پر مدعاى امروز پوشيده است. اين حديث و نمونه هاى ديگر آن مى رساند كه جامعه از يك پيوند ارگانيكى(همگانى و اجتماعى)[٢] برخوردار است كه عمل گروهى روى گروه ديگر، هرچند از آن عمل بيزار باشند، اثر مى گذارد.
اكنون كه سخن به اين جا انجاميد و از بعد جهانى و يا الهى جامعه آگاه شديم، شايسته است بگوييم جامعه دو بعد ديگر به نام هاى بعد فردى و بعد اجتماعى دارد و اين دو بعد در صورتى روشن مى گردد كه نظريه هاى مختلفى را كه در اين زمينه وارد شده است مورد بررسى قرار دهيم.
[١] بحار الأنوار، ج٧٧/٣٧٢، و ج٩١/٣٢٨.
[٢] پيوند ارگانيكى در برابر پيوند مكانيكى است در ارتباط نخست، جامعه داراى روح واحدى است كه بر آن حكومت مى كند; در حالى كه در ارتباط مكانيكى جامعه فاقد چنين پيوندى بوده و فقط ارتباط ماشينى دارد و تفصيل اين دو نوع پيوند را در بحث هاى آينده مى خوانيد.