ب: آن گاه كه حاكم اسلامى از خيانت دشمن بترسد وقرائن و شواهد بر سوء نيت و نقشه هاى غلط دشمن گواهى دهد، حاكم اسلامى مى تواند پيمان را به هم بزند و طرف را مطلع سازد. چنان كه مى فرمايد:

(وامِّا تخافنَّ مِنْ قَوم خِيانةً فَانْبِذ إلَيْهِمْ عَلى سَواء انّ اللّهَ لا يُحبُّ الخائنينَ):«اگر از خيانت گروهى بترسى، به آنان به عنوان مقابله اعلام كن كه پيمانشان لغو شده است خدا خيانت كاران را دوست نمى دارد».[١]

تفاوت مهمى كه اجتماع اسلامى با ديگر گروه ها دارد اين است كه، براى اجتماعات ديگر جز حفظ منافع مادى زودگذر، چيزى مطرح نيست; لذا تا لحظه اى كه عهد و پيمان به حال آنان سودمند باشد و منافع آنان را تضمين كند، با تمام قدرت در حفظ آن مى كوشند; امّا وقتى به سود آنان نباشد ويا ضررهايى متوجه آنان شود به بهانه هاى گوناگون آن را ناديده مى گيرند و از آن شانه خالى مى كنند; ولى جامعه اسلامى كه هدفى جز نشر معنويت و احياى اصول انسانى و گسترش مهر و محبت ندارد، به هيچوجه نمى تواند پيمان خود را بشكند; بلكه بايد تا پاى جان از آن پاس دارى نمايد. در اين زمينه قرآن مى گويد: تا طرف به پيمان خود وفادار است شما نيز وفادار باشيد، بلافاصله مى گويد:(إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ المُتَّقينَ)[٢] اين نگاهى دارد به اين كه عمل به پيمان،

[١] انفال/٥٨.
[٢] توبه/٧.