منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٤٦٢

اصل سى ام

ارزش كتاب هاى تاريخى تا چه اندازه است

آيه موضوع

(فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمّا كَتَبَتْ أَيْدِيِهِمْ وَوَيْلٌ لَهُمْ مِمّا يَكْسِبُون)(بقره/٧٩).

ترجمه آيه

«واى بر ايشان از آنچه دست هايشان نوشته و واى بر ايشان از آنچه به دست مى آورند».

سرگذشت نامه ها تا چه حد قابل اعتماد است؟ آيا مى توان به آن ها اعتماد داشت؟

به طور فشرده مى توان گفت: برخى در اعتماد به تاريخ آن چنان قرص و استوارند كه با ديدن مطلبى در يك كتاب فوراً به آن اعتماد كرده و آن را وحى منزل مى انگارند. گروهى ديگر اساساً به تاريخ اعتماد ندارند; زيرا معتقدند، انسان هيچ گاه نمى تواند در نگارش آن از خودمحورى، جانبدارى ، عقده و كينه خود بكاهد. و مى گويند هركس كه سرگذشت نامه اى نوشته است منظور خاصى داشته و آن را زير پوشش تاريخ پنهان ساخته است.

برخى از پيشينه نگاران به جعل و دروغ پرداخته اند; خصوصاً آنان كه در خصوص پادشاهان مى نوشتند. اينان پيوسته مى كوشيدند كه آن را مطابق ميل آنان بنويسند.

يكى از همين نويسندگان عهد قاجار، زمانى كه يكى از پادشاهان قاجار