«از عذاب وبلايى بترسيد كه تنها دامنگير افراد ستمگر نمى شود بلكه كسانى را كه دست ستمگر را باز گذارده اند، نيز شامل مى شود».[١]امام باقر (عليه السلام) در اين مورد گفتارى دارد كه متن و ترجمه آن را از نظر شريف خوانندگان گرامى مى گذرانيم:

«فانكرُوا بقلُوبِكُمْ و الفُظُوا بألسِنَتِكُمْ و صكّوا بها جباهَهُمْ ولا تَخافوا فى اللّه لومةَ لائِم... فَجاهِدُوهُمْ بأبدانِكُمْ و ابْغِضُوهُمْ بقُلُوبِكُمْ غَيْرَ طالبين سُلْطاناً ولا باغين مالا»ً; كردار گناه كاران را قلباً بد بشماريد و با زبان تذكر دهيد; بر پيشانى آنان بزنيد ; در راه خدا، از سرزنش كنندگان مترسيد; با بدن هاى خود در راه خدا جهاد كنيد. و گناه كاران را از صميم قلب پست بدانيد و در اين راه به دنبال كسب قدرت و مال نباشيد».[٢]

اگر اراده فرد، اسير اراده جامعه است، ديگر دعوت به كوشش ها و اصلاح طلبى ها بى معنى خواهد بود.

در جامعه شناسى اسلامى، بايد جامعه را «جامعه انتخابگر» كه اراده انسان ها در شكل دادن به خصوصيت آن كاملاً مؤثر است، ناميد. و در عين اين كه شرايط اجتماعى، فرهنگى، اقتصادى در شكل گيرى آن، كاملاً تأثير دارد، آگاهى، كوشش و تلاش افراد نيز در انتخاب راه و هدف مؤثر مى باشد و تمام پيامبران با توجه به صفت انتخاب گرى انسان مى گفتند:(كُلُّ نَفْس بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ): «هر فرد در گرو اعمال خويش مى باشد».[٣]

[١] انفال/٢٥.
[٢] به كافى، ج٥، ص ٥٦ مراجعه شود.
[٣] مدثر/٣٨.