قرآن مجيد به اين نوع سير معنوى اشاره مى كند و مى فرمايد:(... وَمَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهاجِراً إِلَى اللّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوتُ فَقَدْوَقَعَ أَجْرُه عَلَى اللّهِ...) :«كسى كه ديار خود را براى مهاجرت به سوى خدا ترك كند، ولى در نيمه راه مرگ او فرا رسد، پاداش او با خدا خواهد بود».[١]

در اين آيه، آغاز راه يك امر مادى; يعنى بيرون رفتن از خانه است ولى پايان آن يك امر معنوى; يعنى مهاجرت به سوى خدا، مى باشد; زيرا كسى كه از ديار خود براى آگاهى از دستورات خدا و به كار بستن آن ها حركت مى كند، از همان لحظه تصميم مى گيرد كه پستى ها و خودخواهى ها را دور بريزد و هرچه به شهر مدينه نزديك تر مى گردد به خدا و رسول او نزديك تر شود.

قلب منبع شناخت، و ابزار آن تزكيه است

در بحث هاى شناخت يادآور شده ايم: قلب به معنى عرفانى، چونان عقل، هم منبع شناخت و هم ابزار شناخت مى باشد، قلب منبع يك رشته الهامات و ادراكات است كه وسيله و ابزار آن، تصفيه و تزكيه است، همان طور كه خرد، منبع شناخت است و ابزار آن استدلال منطقى و قياس عقلى است كه عمل ذهن و فكر به شمار مى رود; مثلاً براى شناخت قوانينى مانند:«هر معلولى علتى را لازم دارد» يا «دور و تسلسل باطل است» سندى نياز است كه جز خرد نمى تواند چيزى باشد، و ابزار آن استدلال منطقى و قياس هاى عقلى به شمار مى رود.

[١] نساء/١٠٠.