«قبيح على العاقل أن يكون بهيمة و قد أمكنه أن يكون إنساناً; براى خردمند زشت است كه خوى حيوانى پيدا كند; در حالى كه مى تواند انسان باشد (و خويشتن را با اخلاق انسانى و خوى پسنديده بيارايد)».[١]

خلاصه: ياد خدا، مايه آراستگى نفس به رفتارهاى خوب انسانى و قهراً مايه حفظ شئون انسانيت است; در حالى كه فراموشى خدا، مايه آلودگى به گناه و زشتى ها و غلبه روح حيوانى است; از اين رو فراموشى خدا، مايه فراموشى خويشتن (انسانيت) معرفى شده و طبعاً ياد خدا، مايه جلا يافتن برترى ها و وارستگى هاى انسانى است. شما اگر زندگانى فردى و اجتماعى كسانى را كه خدا را فراموش كرده اند و توجهى به او ندارند، ملاحظه كنيد خواهيد ديد، درندگانى هستند كه از انسانيت ، تنها صورتى را يدك مى كشند نه سيرتى. و چيزى كه انسان را از حيوان نيرومند درنده جدا مى سازد، خوى انسانى و اخلاقى او است و پشتوانه آن ياد خدا، ياد مقامات و اولياى الهى و ياد دركات دوزخيان مى باشد. هرگاه چنين صفات وسجايايى از دست آدمى گرفته شود، قهراً حيوانى بيش نخواهد بود و به قول معروف:

آدمى زاده طرفه معجونى است *** كز فرشته سرشته وز حيوان

گر كند ميل اين، شود كم از اين *** ور كند ميل آن، شود به از آن

[١] شرح حديدى، ج١٠، ص ٤٠٦.