منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٣٢
احترام هاى چهارگانه، معلول انسانيت او است; مشروط بر اين كه به وسيله كفر وشرك يا ظلم و ستم از ارزش خود نكاهد.
احترام به جان بشر و تحريم قتل انسان يكى از گونه هاى احترام به انسانيت است و به خاطر همين احترام است كه قرآن در سه مورد، جامعه بشرى را با اين مضمون مخاطب مى سازد:
(وَلا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الّتى حَرّمَ اللّه إِلاّبِالحَقِّ ...) :«انسانى را كه خداوند محترم دانسته است جز به حق مكشيد».[١]
قرآن در نشان دادن احترام جان انسان، به اين مقدار اكتفا نمى كند; بلكه با بيانات مختلف و تعيين كيفرهاى گوناگون، از خون ريزى هاى ناحق در جامعه انسانى جلوگيرى مى نمايد. و مجموع بيانات قرآن درباره «قتل» و احكام و جريمه هايى كه تعيين كرده است، برترى انسان را روشن مى سازد، اينك بيان آن ها:
١. قرآن خون ريزى زورگويانه را آن چنان سنگين معرّفى مى نمايد كه قتل يك انسان را به منزله قتل تمام انسانها مى داند:
(... مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْس أَوْ فَساد فِى الأَرْضِ فَكَأَنَّما قَتَلَ النّاسَ جَميعاً ...):«هركس انسانى را بدون ارتكاب قتل يا ايجاد فساد در روى زمين بكشد گويى همه انسان ها را كشته است».[٢]
هرگز نبايد چنين داوريى را مبالغه و اغراق تلقى كرد; زيرا قرآن در اين داورى منطقى دارد كه بر گروهى كه از خصيصه هاى انسانى آگاهى دارند،
[١] سوره هاى انعام /١٥١; اسراء/٣٣ وفرقان /٦٨ مراجعه شود.
[٢] مائده / ٣٢.