يعنى: عدالت اين است كه به هركسى به اندازه استحقاق طبيعى وى پرداخت شود، و مقدار لياقت و استعداد و كار و كوشش او در نظر گرفته شود ولى در جود وبخشش، اين ملاك مورد نظر نيست. شخص بخشنده، مال خود را بدون در نظر گرفتن استحقاق طبيعى، به ديگرى مى بخشد و اين كار در عين تقدير و ستايش، كارى است برخلاف جريان طبيعى، وجنبه استثنايى دارد. لذا امير مؤمنان در ذيل سخن خود فرمود:

«العَدْلُ سائسٌ عامٌّ والجودُ عارِضٌ خاصٌّ».[١]

عدالت قانونى است همگانى و اداره كننده اى است كلى، كه همه اجتماع را در بر مى گيرد وبزرگ راهى است كه همه مى توانند از آن بروند، حال آن كه جود و بخشش يك حالت استثنايى وغير كلى است.

پاسخ ديگر

در اين جا به اين پرسش پاسخ ديگرى نيز مى توان داد و آن اين كه ايثار مربوط به موردى است كه صرف مال در آن از اهميت زيادترى برخوردار باشد. در اين مورد است كه بايد به جاى ميانه روى در انفاق از راه «ايثار» وارد شد.

مثلاً انصار ـ كه بوميان مدينه بودند ـ با هجوم انبوه مهاجران به مدينه روبه رو شدند، مهاجرى كه دستش از همه جا كوتاه شده و دست زن و بچه خود را گرفته و رهسپار مدينه شده بود، نگاهدارى اين گروه كه به عشق اسلام و پيامبر، ديار خود را ترك كرده و به مدينه رو آورده بودند، از اهميت بيشترى

[١] العدلُ أفضل أم الجود؟ فقالَ:العَدْلُ يضعُ الأشياءَ مواضَعها و الجُودُ يُخْرِجُها مِنْ جهتها العدل.... كلمات قصار شماره ٤٣٧.