١. (وَلَو أَنَّ أَهْلَ القُرى آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكات مِنَ السَّماءِ وَالأَرْضِ وَ لكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ): «هرگاه مردم ديارى ايمان بياورند و تقوا پيشه خود سازند ما، درهاى رحمت و بركت را از آسمان و زمين به روى آنان مى گشاييم; ولى آنان به تكذيب (آيات الهى) برخاستند ما نيز آنان را به سزاى كارهاى خود مؤاخذه كرديم».[١]

يعنى بين اعمال نيك و بد ما، در باز و بسته شدن درهاى رحمت آسمان و زمين تأثير مستقيم دارد; زيرا تمام پوشيده هاى جهان بر بشر كشف نشده است تا عليت و تأثير اين نوع اعمال را منكر گردد.

اعتقاد به يك چنين كنش و واكنشى چونان اعتقاد به معجزه و كرامت اوليا است. معجزه وكرامت، پديده بدون علت نيست; بلكه علتى دارد كه ما از آن آگاه نيستيم و بايد حساب يافته ها را از نايافته ها جدا كنيم. اگر از درستكارى، كار فوق العاده اى ديديم كه با موازين عادى تطبيق نمى كند، نبايد به انكار آن برخيزيم و بگوييم چنين كارى امكان پذير نيست; كه بايد در صورت ثبوت آن را با علل ناشناخته توجيه كنيم.

پيامبر گران قدرى مانند نوح ـ كه نخستين پيامبر صاحب شريعت است ـ استغفار را علت ريزش باران، فزونى مال و فرزند، بارورى درختان، و جريان چشمه ها مى داند. حالا چگونه پوزش خواهى، اين آثار را به دنبال مى آورد و

[١] اعراف/٩٦.