دادن چهره تاريخ از دروغ بپرهيزند; امّا تنها نقاط قوت آن ها را نشان دهند و هرگز نمى خواستند واقع را آن چنان كه هست بنويسند. نيز مقيد بودند كه برگزيده ها را بنگارند.

ولى در اين ميان، گروهى هستند كه تا حد امكان خود را از اين شيوه ناپسند به دور داشته وبه نوشتن زشت و زيبا پرداخته و از بيان نقاط ضعف وقوت خوددارى نكرده اند و پيوسته در تنظيم حوادث و رويدادها و تبيين چهره قهرمانان، همه جوانب را در نظر گرفته و به نگارش همه جانبه پرداخته اند و تعداد اين گونه تاريخ نگاران نسبت به طبقه ديگر هرچند كم است، امّا با همين اندك توانسته اند نظر محققان بى غرض را به نوشته هاى خود جلب كنند.

گذشته از اين، پژوهشگر مى تواند از لابه لاى همين تاريخ هاى بى جان و كم ارزش كه درست واستوار را كنار هم آورده اند، به حقيقت دست يابد و به كاوش بپردازد. امروز محققانى وجود دارند كه با مقايسه حوادث با يكديگر مى توانند يك رشته حقايق تاريخى را استنباط كنند و جريان هاى تاريخى را چنانچه بوده است بنگارند و توضيح دهند.

١٠ . تاريخ نگارى يا تاريخ نمائى

معمولاً براى تاريخ نويسى دو روش وجود دارد:

١. تاريخ نقلى

٢. تاريخ نظرى

آن گروه كه در نوشتن تاريخ تنها به حوادثى كه مى بينند و يا مى شنوند بسنده كرده و فقط به نوشتن رويدادهايى اطراف خود رخ مى دهد مى پردازند، تاريخ نويسانى جامدند كه از هر نوع اظهار نظر خوددارى مى كنند و محافظه كاران محتاطى هستند. و به گمان خود بايد رويدادها را بدون اظهار نظر و