منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٦٩
دو گروه درگير، صلح و سازش برقرار كنيد و قسط را پيشه خود سازيد، خدا گروه قسط پيشه را دوست مى دارد».[١]
محدثان اسلامى از پيامبر گرامى (صلى الله عليه وآله وسلم) نقل كرده اند كه آن حضرت درباره آخرين پيشواى شيعه، حضرت مهدى (عليه السلام)فرمود:
«فَيَملأُ الأرضَ قِسْطاً وعَدْلاً كَما مُلأتْ جَوراً وظُلماً».[٢]
گاهى تصور مى شود كه قسط وعدل دو لفظ مترادف وبراى تفهيم معنى واحدى هستند و نقشى يگانه دارند، چنان چه ظلم و جور. و آن دو را براى تأكيد آورده اند; ولى با توجه به آيات واحاديث اسلامى و سخنان نويسندگان فرهنگ عربى مى توان گفت:
هرگاه لفظ قسط در كنار عدل آيد، مقصود از آن، قسط اقتصادى و به اصطلاح: عدالت در حقوق و اموال است، واگر نگوييم كه اين مطلب به صورت قانون كلى است، مى توان گفت كه: غالباً چنين است.
ابن منظور مى گويد: پيامبر گرامى (صلى الله عليه وآله وسلم) فرمود:
«إذا حَكَمُوا عَدَلوا و إذا أقْسَمُوا أقْسِطُوا; هر وقت داورى كنند عدالت مىورزند و هر زمان قسمت كنند، نصيب هر كس را به عدالت مى پردازند».[٣]
پشتوانه آن، جمله اى است كه ابو هلال عسكرى در كتاب «الفروق» مى گويد: «قسط، حصه و نصيبى است كه در تقسيم آن عدالت رعايت شده
[١] حجرات/٩.
[٢] منتخب الأثر، ص١٤٧. اين حديث به صورت هاى مختلف با تقدم جور وظلم ويا ظلم بر جور نقل شده است.
[٣] لسان العرب، ماده قسط.