برسانند، به زنبور عسل هم وحى شده است كه شيره هايى را كه از گل ها و درختان گرد آورده است، در اختيار انسان بگذارد. تو گويى همه فعل و انفعال ها، و همه انفاق ها، براى زندگى انسان در روى زمين صورت گرفته است!

اكنون كه روشن گرديد كه انفاق نيروهاى اضافى، يك سنت همگانى، و قانون طبيعى است، انسان كه خود جزئى از اين طبيعت و جهان آفرينش مى باشد، نمى تواند از اين قانون مستثنى گردد. او نيز بايد از روش طبيعت پيروى نموده و در اين راه گام بردارد.

كسانى كه دست و دل بازى ندارند، و از انفاق به ديگران وكمك به همنوعان، خوددارى مى كنند از خاك هم كمتر و پست ترند. اين گونه افراد، پيوسته مطرود درگاه الهى خواهند بود، زيرا به تكاليف الهى و وظايف مذهبى (زكات و ديگر ماليات هاى اسلامى) عمل نمى كنند و مورد غضب وخشم مردم نيز قرار مى گيرند.

امام هشتم حضرت رضا (عليه السلام) مى فرمايد:

«السخى قريب من اللّه، قريب من الجنة، قريب من الناس، البخيل بعيد من اللّه، بعيد من الجنة، بعيد من الناس».[١]

«افراد سخاوتمند به خدا و بهشت و مردم، نزديكند، و افراد بخيل و ممسك از خدا و بهشت، و از مردم دورند».

انفاق محدود

اسلام با توجه به حياتى بودن انفاق، از جهاتى آن را محدود كرده است، ويكى از شرايط آن، اين است كه از حد اقتصاد و ميانه روى خارج نشود، زيرا انفاق بيش از حد، مايه نابودى انسان مى شود واحياناً سبب مى گردد كه لطمه

[١] سفينة البحار، ج٢.