قرآن به انديشمندان و دل آگاهان دستور مى دهد كه در زندگى اقوام و ملل گذشته به كنجكاوى بپردازند; از علل قوت و ضعف آنان آگاه شوند و به خاطر اهميتى كه اين نوع تاريخ نگرى دارد، اين حقيقت را چند بار يادآور مى شود و فقط يكى را يادآور مى شويم:

(أَوَ لَمْ يَسِيرُوا فِى الأَرْض فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الّذينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كانُوا أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَ اثارُوا الأرضَ و عَمَرُوها أكثَرَ مِمّا عَمَرُوها وَجاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بالبيّناتِ فَما كانَ اللّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَ لـكِنْ كانُوا أنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ) [١]: «چرا در روى زمين به سير نمى پردازند، تا سرانجام كسانى كه در نيرو افزوده بودند و زمين را زير و رو كردند و به عمران و آبادى بيش از پيش آنها پرداختند، ببينند. آنان

[١] روم /٩.