مقصود امام همان است كه ابن خلدون و «منتسكيو» به دنبال آن هستند، تا ثابت كنند كه تاريخ به شكل معقول و قانون مند پيش مى تازد. و در پشت رويدادهاى گوناگون و بى ربط در ظاهر، نظام معقول و سنت هاى بى برگشتى است كه زيربناى تاريخ و سير جامعه را تشكيل مى دهد وبه مجموع رويدادهاى غير مرتبط ربط و نظام مى بخشد.

قرآن در آيات ديگرى به قانون مندى تاريخ و حكومت سنتى بر جوامع تصريح كرده است و ما برخى را يادآور مى شويم:

(قُلْ لِلّذينَ كَفَرُوا إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ ما قَدْ سَلَفَ وإنْ يَعُودُوا فَقَدْ مَضَتْ سُنَّةُ الأَوّلينَ) :«به كافران بگو :اگر از كارهاى زشت و دشمنى هاى خود دست بردارند، خداوند گناهان گذشته آنان را مى بخشد و اگر به همان كارها بازگردند، قوانين حاكم بر جامعه هاى پيشين در چشم انداز آنان قرار دارد».[٢] يعنى همان قوانين و سننى كه بر آن ها چيره بوده است، بر آنان نيز حكومت خواهد كرد.

قرآن در سوره اسراء آيه هاى ٤ـ ٨ از دوبار فساد و دو سركشى بزرگ بنى اسرائيل گزارش مى دهد و در نوبت اوّل مى گويد: براى انتقام از سركشى اول، بندگان نيرومند وجنگاور عليه شما برمى انگيزم تا درون خانه هاى شما نفوذ كنند. و اين وعده قطعى خدا است، آن گاه كه شما راه بازگشت به پاكى را

[١] نهج البلاغه، خطبه ١٥٧.
[٢] انفال/٣٨.