است كه در كشته شدن يك نفر، بر خانواده مقتول وارد مى گردد; البته هرگز نبايد «ديه» را قيمت خون مسلمان دانست، بلكه خون فرد مسلمان بالاتر از آن است كه بتوان با پول خريد.

و نيز هرگز نبايد تصور كرد كه خطا مجازات ندارد; زيرا بسيارى از خطاها قابل پيش گيرى است اگر اسلام براى چنين قتل ها جريمه اى معين نمى كرد دايره آن گسترش مى يافت.

از اين گذشته هدف اين است كه بشر توجه كند كه خون ريزى مسئله اى ساده نيست كه به بهانه خطا، مسئوليت متوجه قاتل نگردد.

٢. (فَإِنْ كانَ مِنْ قَوم عَدُوّ لَكُمْ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيرُ رَقَبَة مُؤْمِنَة...): «اگر مقتول از جمعيتى باشد كه دشمنان شما هستند(كافرند) ولى مقتول فرد با ايمانى باشد، در اين صورت تنها بايد يك برده آزاد سازد».[١]

علت اين كه در اين جا ديه اى به ورثه مقتول پرداخت نمى شود، اين است كه ورثه مقتول، كافرند و در حال نبرد با مسلمانان و پرداخت ديه، يك نوع تقويت بنيه مالى آنان است، وچنين كارى براى مسلمانان خطر محسوب مى شود.

چون اسلام پيوند مقتول را به حكم اين كه فرد با ايمانى بوده است، از ورثه او كه همگى كافر و در حال نبرد با مسلمانان هستند، قطع كرده، ديگر مسئله جبران خسارت مالى وارد بر خانواده مطرح نيست.

٣. (وَإِنْ كانَ مِنْ قَوم بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ مِيثاقٌ فَدِيَةٌ مُسَلَّمةٌ إِلى أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبة مُؤْمِنة فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ شَهْرَيْنِ مُتَتابِعَيْنِ تَوبَةً مِنَ اللّهِ وَ كانَ اللّهُ عَليماً

[١] نساء / ٩٢.