منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣١٤

تكوينى را از آن خدا دانسته مى فرمايد:(إِنَّ عَلَيْنا لَلْهُدى) :«بر ما است هدايت و رهبرى».

با توجه به انواع رهنمود، كه مخصوص انسان ها را«هدايت تشريعى» ومربوط به تمام موجودات جهان را «هدايت تكوينى» مى ناميم، لازم به يادآورى است كه يكى از وسايل هدايت انسان ها، به سوى كمال و سعادتى كه براى آن آفريده شده اند، همان امتحان و آزمايش هاى الهى است; به طورى كه اگر چنين آزمايش هايى در كار نبود، افراد آماده به آن درجه از كمال نرسيده و نيروهاى نهفته در درون آنان، به صورت زمينه وقوه، باقى مى ماند و هرگز به فعليت نمى رسيد.

اينك ما پس از اين مقدمه، به تشريح اين انگيزه كه در حقيقت ثمره بزرگ امتحان است تحت عنوان پرورش استعدادها مى پردازيم وبعداً به بيان ديگر انگيزه ها خواهيم پرداخت.

١. تربيت و پرورش استعدادهاى نهفته

بشر بر اثر نارسايى دانش خود، در رفع هر گونه ابهامى ناچار است از در آزمايش وارد شود در صورتى كه همين حالت براى خدا محال است; ولى امتحان او انگيزه ديگرى دارد كه مى توان از آن به فعليت رسيدن قوه ها، تربيت و پرورش استعدادها نام برد. نيروهاى درونى انسان به سان همه منابع، بدون وسايل مخصوص، ظهور و بروز ننموده و از مرحله استعداد به مرحله فعليت نمى رسد. وسيله اى كه مى تواند اين شايستگى ها را ظاهر سازد، همان امتحان و آزمايش است.