كبر يك بيمارى روانى است كه مبدأ آن احساس حقارت وكوچكى است كه بر اثر گذشت زمان به «عقده حقارت» تبديل مى شود، معمولاً فرد متكبر در خود احساس حقارت و قصور مى كند، و مى خواهد اين قسمت را با خودفروشى و گردن كشى، وبا غرور و طغيان جبران نمايد و معمولاً اين گونه اوصاف در افرادى پيدا مى شود كه در محيط هاى پست و خانواده هاى كمارزش، رشد و نمو نموده و ذاتاً فاقد شخصيت ذاتى باشند.

و اگر شخصيت فردى در نظر خودش تكميل باشد، و درخود احساس حقارت و كمبود شخصيت ننمايد، هرگز علت ندارد حالت عصيان و طغيان به خود بگيرد. اين ناراحتى و بى ثباتى و بى قرارى، نتيجه يك ناراحتى است كه پيوسته شخص را وا مى دارد كه به وسيله كبر فروشى و تقدم خواهى و بى اعتنايى و گردنكشى آلام خود را تسكين دهد.

آنچه گفته شد آخرين تحقيقى است كه دانشمندان روان شناس در اين باره به آن دست يافته اند ولى امام صادق (عليه السلام) هزار و اندى پيش با يك جمله كوتاه در عين حال پر معنى و سودمند پرده از روى اين حقيقت علمى كه روان كاوان امروز پس از ساليان درازى به آن رسيده اند برداشته است زيرا آن حضرت چنين فرمود: «ما مِنْ رَجُل تَكَبَّرَ أَوْ تَجَبَّرَ إِلاّ لِذِلَّة يَجِدُها فى نَفْسهِ»[١] كبر متكبران، و ستم ظالمان به خاطر ذلت و حقارتى است كه در خويش احساس مى كنند و مى خواهند با اعمال خود آن را جبران نمايند.

از آثار خانمان برانداز «كبر» اين است كه روح، حالت عصيان زدگى پيدا مى كند، كه آرامش و قرار روانى را از دست مى دهد. و در سايه حب ذات

[١] اصول كافى:٢/ ٣١٢.