قرآن در آغاز سوره يوسف آيه، خواب حضرت يوسف را چنين نقل مى كند :(... إِنّى رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوكَباً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ رَأَيتُهُمْ لِى ساجِدينَ):«پدرجان در عالم رؤيا ديدم كه يازده ستاره و آفتاب و ماه بر من سجده گزارند »و اين حقيقت پس از ساليان درازى با سجده برادران و پدر و مادر، بر يوسف، تحقّق يافت.

از اين بيان به دست مى آيد، با اين كه سجده بر يك نفر كه مظهر نهايت تذلل است باز عبادت و پرستش نيست، بنابراين در داورى بر سر مسئله شرك و عبادت، نبايد به ظاهر نگريست; بلكه بايد در انگيزه هاى عمل كه بعداً بيان مى گردد دقت بيشترى نمود.

***

٣. خدا در قرآن فرمان مى دهد كه در برابر پدر و مادر پر و بال مهر و افتادگى را بگشاييم; آن جا كه مى فرمايد:(وَاخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَالرَّحْمَةِ ...)[١]: «هميشه پر و بال تواضع وتكريم را با كمال تذلل براى ايشان بگستران».

٤.خداوند در مراسم حج به همه مسلمانان فرمان مى دهد گرد خانه اى كه جز سنگ و گل چيزى نيست طواف كنند و مى فرمايد:(... وَلْيَطَّوّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ):«بر بيت عتيق (كعبه) طواف كنند».[٢]

٥. قرآن دستور مى دهد كه ميان «صفا» و «مروه»، سعى كنيم، چنان كه مى فرمايد:(إِنَّ الصَّفا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَر فَلا جُناحَ

[١] اسراء / ٢٤.
[٢] حج / ٢٩.