پوشش آن قرار دارند ويژه طبقه معينى نيست و در اصطلاح علمى به آن «هدايت تكوينى» مى گويند. قرآن مجيد به اين نوع از هدايت فراگير، در آياتى از آن جمله اين آيه اشاره مى كند (... الّذى أَعْطى كُلَّ شَـىء خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى):«خداوند به همه پديده هايش نعمت وجود بخشيد، آن گاه آن را به راه كمالش هدايت كرد».[١]

در آيه ديگر مى فرمايد:(اَلّذى خَلَقَ فَسوّى*وَ الَّذى قَدَّرَ فَهَدى) :«خداوندى كه هر موجودى را آفريد، آنگاه به آن پرداخت، هر موجودى را اندازه گيرى كرد و به راه كمالش هدايت نمود».[٢]

اين آيات و جز آن حاكى است كه آفرينش هر چيزى با هدايت و راهنمايى خاصى كه در حيوان، از آن به «غريزه» و در نبات و جماد از آن به «قوانين راسخ خلقت»، تعبير مى كنند همراه بوده و اين راهنمايى غير از آن هدايت درونى و يا برونى است كه ويژه موجودات عاقل است; در نتيجه برخى هدايت يافته و برخى ديگر روگردان و گمراهى، پيشه خود ساختند.

آيه (وَ الّذى قَدّرَ فَهَدى) حاوى نكته ارزنده اى است و آن اين كه هدايت خداوند پس از تقدير و اندازه گيرى است. مقصود از «تقدير» و اندازه گيرى همان مجهز ساختن موجود با اسباب و امكاناتى است كه مى تواند آن را به هدفى كه براى آن آفريده شده است برساند يك چنين «تجهيز» در درجه نخست، آن گاه همراه شدن آن با هدايت همگانى، وصول به هدف و كمال مطلوب را تضمين مى كند.

قرآن در آيه ديگر، همه هدايت هاى فردى و اجتماعى، تشريعى و

[١] اعلى/٢ـ٣.
[٢] ليل/١٢.