(... وَلِيَبْتَلِـى اللّهُ ما فِى صُدُوركُمْ وَلِيُمَحِّصَ ما فِى قُلُوبِكُمْ وَ اللّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدورِ) : «تا خداوند آنچه را كه در سينه ها پنهان داريد بيازمايد و هرچه در دل داريد پاك و خالص گرداند، خداوند از آنچه كه در درون است آگاه است».[١]

در اين جا به گفتگوى خود براى شناسايى كسان يا گروه هايى كه به ميدان آزمايش فرا خوانده شدند ، پايان مى دهيم ، وبراى آشنايى با چگونگى آزمايش ها، به تفسير آياتى كه در اين بخش آورديم، توجه كنيم; زيرا نقل سرگذشت هر يك از اين افراد و گروه ها مجال زياد مى طلبد.

اينها افراد يا گروههايى بودند كه به آزمون برده شدند و قرآن از آنها ياد كرده است.

تا اين جا گفتار دوم ما كه آزمايش شدگان در قرآن هستند به پايان مى رسد. اكنون بايد ديد مهم ترين وسيله هاى آزمايش هاى الهى چيست؟

٣. ابزار آزمايش هاى الهى

در آيه ١٥٥ سوره بقره، ترس و گرسنگى، زيان هاى مالى و جانى وكمبود ميوه ها، ابزار آزمايش معرفى شده است; در حالى كه وسايل آزمايش، منحصر به اين امور نيست و در آيه هاى ديگر، ثروت و فرزند، بهانه آزمايش معرفى شده اند، چنان كه مى فرمايد:(وَاعْلَمُوا اَنَّما أَموالكُمْ وَأَولادكُمْ فِتنَةٌ...):«بدانيد: دارايى و فرزندان شما مايه امتحان مى باشند».[٢] وباز

[١] آل عمران/١٥٤.
[٢] انفال/٢٨.