مسئله آزمايش الهى در قرآن به دو صورت مطرح گرديده است: گاهى به صورت كلى و اين كه افراد در كشاكش زندگى، مورد آزمون قرار مى گيرند. ومحك آن راستگو را از دروغگو جدا مى سازد وگاهى ديگر، به صورت ملموس وعينى و با تشريح سرگذشت امت هاى پيشين، كه مورد آزمايش قرار گرفته اند و گروهى رفوزه و گروهى نيز پيروز شده اند.

حقيقت آزماييدن پيوند خاصى با امورى دارد كه به وسيله آنها تحقق مى پذيرد و از اين امور مى توان به شرح زير نام برد:

١. آزماينده اى كه فرد يا گروهى را به آزمون مى كشد.

٢. آزموده اى كه به آزمون در مى آيد.

٣. ابزار آزمون كه آزمايش به وسيله آنها انجام مى شود و حقيقت به آن وسيله آشكار مى گردد.

٤. انگيزه اى كه آزماينده به خاطر آن دست به آن مى زند.

وهر چهار مسئله در قرآن، در ضمن آياتى وارد شده است اينك به شرح مباحث چهارگانه مى پردازيم:

١. ممتحن كيست؟!

از آنجا كه بحث ما در خصوص آزمايش هاى الهى است، بى شك كننده آن خدا خواهد بود كه بندگان خود را در آزمايش هاى مختلفى قرار مى دهد و در آيه ١٥٥ سوره بقره با جمله (ولنبلونّكم)و در آيات ديگر به ممتحن بودن خود