مراحل قبلى صيغه شكر و سپاس مى باشد و واقعيت و بزرگ ترين كفران نعمت اين است كه انسان از نعمت هاى خداوند بهره اى نگيرد و يا آن را در مواردنامشروع به كار ببرد. قرآن به اين مرحله از شكر در آياتى اشاره مى كند و مى فرمايد:

(وَ اللّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمّهاتِكُمْ لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالأَبْصارَ وَ الأَفْئِدةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ):«خداوند شماها را از شكم هاى مادرانتان بيرون آورد، در حالى كه چيزى نمى دانستيد، به شما چشم و گوش و قلب عطا فرمود تا مگر سپاس گزار باشيد».[١]

مقصود از سپاس اين گونه نعمت ها اين است كه، چشم وگوش خود را باز كرده و در آسمان و زمين و علت پيدايش آن به دو انديشه بپردازيم و از اسرار و رازهاى نهفته در آنها، آگاه گرديم و از شناخت خود طبيعت، راه مهار و بهره بردارى از آن را بياموزيم و راز درست زندگى را انديش مندانه دريابيم. آن گاه از شناخت هستى كه نشانه پديد آورنده آن است، به شناخت خدا (ذى الآية) پى ببريم.

شكل قدردانى اين سه نعمت بزرگ(گوش، چشم و دل) در آيه هاى قرآن آمده، خط دهنده خوبى براى خواستگاران دانش است:

(قُلِ انْظُرُوا ماذا فِى السَّمواتِوَ الأَرْضِ ...) :«بگو، چشم باز كنيد ببينيد كه در آسمان و زمين چه چيزهايى است».[٢]

(... وَ يَتَفَكَّرُونَ فِى خَلْقِ السَّمواتِوَ الأَرْضِ ...) : «آنان در آفرينش

[١] نحل/٧٨.
[٢] يونس/١٠١.