(ليُوَفِّيَهُمْ أُجُورَهُمْ وَ يَزيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّهُ غَفُورٌ شَكُورٌ) : «تا پاداش آنان را بپردازد و از كرم خود بر آنان بيفزايد; او است آمرزنده و قدردان».[١]

و در آيات ديگر به نوع رفتارى كه شايسته سپاس است اشاره مى كند:

(... إِنّا لا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلاً) : «ما پاداش عمل نيكوكاران را ضايع نمى كنيم».[٢]

درجات سپاس

به هر حال، به مسئله شكر وسپاس، خواه از ديده مسائل اخلاقى ـ اجتماعى بنگريم و سپاس از نظر بشر را ارزيابى كنيم ، يا از ديده يك عارف و سالك; و هر دو سپاس انسانى و خدايى را در كنار هم بگذاريم و با هم بسنجيم، بايد توجه داشت كه سپاس، داراى مراحل و درجاتى است كه غالباً افراد به يكى از اين درجات توجه نموده و از درجات ديگر آن غفلت ورزيده اند.

علماى اخلاق، سپاس را به صورت هاى مختلفى تعريف كرده اند و هر كدام با برداشت خود، تنها به درجه اى از درجات شكر اشاره كرده اند و كمتر تعريفى است كه بتواند همه مراتب را بازگو كند . وبا آشنايى با درجات سپاس، مفاد اين معرفى ها به روشنى معلوم خواهد گشت.

آگاهان اخلاق مى گويند: پايه هاى «سپاس» را سه چيز تشكيل مى دهد:

١. شناخت نعمت و منعم; ٢. انفعال نفسانى كه با خضوع در برابر

[١] فاطر/٣٠.
[٢] كهف/٣٠.