اگر در قرآن هشدار مى دهد كه دشمنى به فرد يا گروهى نبايد مانع از اجراى عدالت گردد، به خاطر اين است كه دوستى و دشمنى ديگران، از هوى و هوس سرچشمه مى گيرد:

(...وَلا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَ آنُ قَوم عَلى أَلاّ تَعْدِلُوا ...) :«دشمنى با جمعيتى شما را به ترك عدالت نكشاند».[٢]

در حقيقت هواپرستى دامنه اى گسترده دارد. براى ستم گرى كه گاهى به صورت حفظ منافع شخصى و گاهى به خاطر حب و بغض ديگران جلوه مى كند، اميرمؤمنان آن را چنين ارزيابى مى كنند:

« أما اتّباعُ الهَوى فيَصدُّ عن الحقِّ; هوا پرستى شما را از حق باز مى دارد.(عدالت نيز، هيچ گاه جدا از «حق» نيست)».[٣]

عدالت زيربناى دستورات اسلام

همان طور كه توحيد با همه شعبه هايش زيربناى تمام اصول و فروع اسلامى است و بودن آن در عقايد و وظايف فردى واجتماعى اسلام به چشم ديده مى شود، موضوع عدل وانصاف با جوانبش، بناى زيرين تكاليف فردى و اجتماعى آن را تشكيل مى دهد; به گونه اى كه اثر آن در بسيارى از انديشه هاى اسلامى و دستورهاى دينى خودنمايى مى كند; از اين جهت، بايد توحيد و عدل را پايه اى مهم براى دستورهاى فردى و اجتماعى شمرد.

[١] نساء/١٣٥.
[٢] مائده/٨.
[٣] نهج البلاغه، خطبه ٤٢.