مسأله ٣- اگر مجنى عليه با اينكه چشمش به ظاهر عيبى نكرده، ادعا كند كه ديدش از بين رفته و جانى منكر آن باشد بايد به اهل خبره مراجعه شود، اگر دو نفر شاهد عادل از اهل خبره و يا يك مرد و دو زن شهادت دهند كه ديد چشم او از بين رفته، ديه ثابت مى‌شود. حال اگر گفتند به طورى از بين رفته كه ديگر اميدى به برگشتن آن نيست ديه ثابت شده مستقر مى‌گردد و اگر گفتند احتمال برگشتن آن هست از ايشان سؤال مى‌شود چقدر طول مى‌كشد، اگر مدت را معين نكردند ديه را از جانى گرفته به مجنى عليه مى‌دهند و اگر گفتند بعد از فلان مدت بر مى‌گردد مدتى كه متعارف باشد صبر مى‌كنند اگر بعد از گذشتن آن مدت ديد چشم وى برگشت كه هيچ و اگر برنگشت ديه مستقر مى‌شود.

مسأله ٤- اگر مجنى عليه قبل از گذشتن مدتى كه شهود براى برگشتن بينايى چشم او را معين كرده‌اند از دنيا برود و همچنين اگر از دنيا نرود، لكن جانى ديگر چشم مورد دعواى او را از كاسه در آورد، ديه بر جانى اول مستقر مى‌شود، بله اگر قبل از جنايت جانى دوم ثابت شود كه ديد چشم او برگشته، بر جانى اول ديه واجب نيست و ظاهراً تنها دادن ارش واجب مى‌شود. همان‌طور كه اگر قبل از گرفتن ديه برگردد مستحق ارش خواهد بود و اما بعد از گرفتن ارش ظاهر اين است كه آنچه را كه جانى داده بر نمى‌گردد.

مسأله ٥- اگر جانى و مجنى عليه در برگشتن بينائى چشم اختلاف كنند قول، قول مجنى‌عليه است.

مسأله ٦- اگر مجنى عليه با اينكه چشمش به ظاهر عيبى نكرده ادعا كند كه ديدش را از دست داده و شاهدى از اهل خبره بر طبق دعواى خود نياورد حاكم او را به آوردن قسامه محكوم مى‌كند، اگر قسامه را انجام داد، حاكم به نفع او حكم مى‌كند.

مسأله ٧- اگر مجنى عليه ادعا كند كه ديد يكى از چشمانش كم شده، حاكم ديد آن را با ديد چشم ديگرش مقايسه مى‌كند و بعد از تعيين مقدار و چند صدم ديد آن، به منظور استظهار و اطمينان، مدعى را وادار به آوردن قسامه مى‌كند و آنگاه به همان نسبت از ديه را از جانى گرفته به وى مى‌دهد، و اگر ادعا كند كه ديد هر دو چشمش ضعيف شده، هر دو چشم او را چشم هم سن و سال‌هايش مقايسه نموده بعد از استظهار با سوگندها جانى را ملزم مى‌كند به اينكه به نسبت تفاوت ديد او و ديد ديگران از ديه به او بدهد مگر اينكه يقين داشته باشد راست مى‌گويد كه در اين صورت ديگر استظهار لازم نيست.

مسأله ٨- طريق مقايسه در مسأله فوق نظير مقايسه‌اى است كه درباره گوش گفته شد. به اين معنا كه نخست چشم سالم را مى‌بندند، آنگاه شخصى، چيزى نظير تخم مرغ را در