مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٧٢٨ - مقصد دوم در جنايت بر منافع است
به خاطر اينكه مثلًا آنها نظريه مختلف دادند، و نه از ناحيه آزمايش، قول، قول منكر است كه همان جانى باشد. او سوگند ياد مىكند و حاكم به نفعش حكم مىكند.
مورد دوم- شنوايى گوش است، اگر هر دو گوش شنوايى خود را در اثر جنايت از دست بدهند، جانى ديه را بايد بدهد و اگر يكى از كار بيفتد نصف آن را.
مسأله ١- در ثبوت نصف ديه به خاطر كر شدن يكى از دو گوش تفاوتى نيست بين اينكه قبل از جنايت هر دو در شنوايى يكسان بوده باشند و يا يكى تيزتر از ديگرى باشد، و اگر قبل از جنايت يكى از دو گوش به آفتى خدايى و يا به جنايتى ديگر و يا در اثر بيمارى و غير اينها كر بوده باشد و در جنايت گوش سالم كر شده باشد، باز بايستى نصف خونبها را پرداخت كند.
مسأله ٢- اگر معلوم باشد كه گوش كر شده، ديگر به هيچ وجه معالجه نمىشود و يا شاهد خبره به اين معنا شهادت دهد، ديه بر گردن جانى مستقر مىشود. و اما اگر اهل خبره اميد بهبودى و برگشتن شنوايى آن را بعد از مدتى متعارف داشته باشند، همان مدت را صبر مىكنند اگر شنوايى آن برنگشت، ديه مستقر مىشود. و اگر قبل از گرفتن ديه، شنوايى برگشت ارش مىگيرد و اگر بعد از گرفتن ديه، شنوايى برگردد اقوى آن است كه آنچه گرفته پس نمىدهد، و اگر قبل از گرفتن ديه فوت نمايد، اقرب آن است كه جانى ديه را پرداخت كند.
مسأله ٣- اگر جانى هر دو گوش كسى را قطع كند و در اثر قطع آن، شنوايى هم از دست برود بايد دو ديه پرداخت كند، و اگر بعد از قطع دو گوش او با جنايتى ديگر شنوايى او را از بين ببرد، بر اوست كه هم ديه جنايت را بدهد و هم ديه شنوايى را. و اگر يكى از دو گوش كسى را قطع كند و همين سبب از بين رفتن شنوايى هر دو گوش او بشود، بايستى يك ديه و نصف به او پرداخت كند.
مسأله ٤- اگر اهل خبره شهادت دهند كه شنوايى آسيب نديده لكن در مجراى شنوايى نقصى پيدا شده كه مانع از شنوايى است، ظاهر اين است كه ديه ثابت است نه ارش. و اگر جانى شنوايى كودكى را از بين ببرد و در نتيجه كودك زبان باز نكند ظاهر اين است كه علاوه بر ديه، نسبت به تعطيل شدن نطق او بايد ارش را نيز بدهد.
مسأله ٥- اگر جانى منكر از بين رفتن شنوايى مجنى عليه شود، و يا ادعا كند كه من يقين به اين معنا ندارم، حالا مجنى عليه را مىآزمايند يعنى نخست او را سرگرم و غافل مىسازند آنگاه با صداى بلندى او را صدا مىزنند و يا با نظير رعد آسمان او را امتحان مىكنند، ببينند آيا متوجه آن صدا شد يا نه، اگر ادعايش محقق شد ديه را به او مىدهند ممكن هم هست براى روشن شدن وضع به كارشناس متخصص گوش مراجعه كنند البته