مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٥٠٣ - مقصد اول در ميراث انساب
نيست، هر چند رعايت احتياط از راه صلح بسيار خوب و پسنديده است.
مسأله ٤- اگر پدرى كه فوت نموده است حبوه و يا بعض از آنها را نداشته باشد پسر بزرگ حق در خواست قيمت آن را از سايرين ندارد.
مسأله ٥- در حبوه اين قيد لازم نيست كه پدر اموال ديگرى داشته باشد، بنابراين اگر اموال ميت منحصر به همان حبوه باشد و غير از آن اموال ديگر نداشته باشد بنابر اقوى همه آن را پسر بزرگ مىبرد، اما احتياط كردن خوب است.
مسأله ٦- پسر بزرگ لازم نيست كه بالغ باشد و حتى بنابر اقوى لازم نيست كه در لحظه مرگ پدر از مادر متولد شده باشد، پس اگر در شكم مادر باشد بايد حبوه را براى او كنار بگذارند همچنان كه ارث او را كنار مىگذارند، بنابراين اگر پسر بزرگ بعد از مرگ پدر زنده متولد شد حبوه را مىبرد، و اگر دختر باشد و يا اگر پسر بوده ولى مرده متولد شد ظاهر اين است كه حبوه مال بزرگترين پسر موجود است، پس اگر ميت از يك زن فرزندى نه ماهه و از زنى ديگر فرزندى هفت ماهه در شكم آنان دارد و فرزند نه ماهه مرده به دنيا آمد حبوه مخصوص آن فرزندى است كه در شكم مادر است البته به شرطى كه پسر باشد.
مسأله ٧- اقوى آن است كه عقل و رشد در مورد پسر بزرگ شرط نيست، و در اينكه آيا شرط است كه مخالف نباشد يا شرط نيست بلكه از ساير مذاهب اسلامى هم باشد حبوه را مىبرد؟ جاى تأمل است هر چند بعيد نيست بگوييم لازم است او را ملتزم به اعتقادش كنند، يعنى اگر در مذهب او حبوه نيست به او بگويند از نظر مذهب تو حبوه از آن تو نيست بلكه ارث همه ورثه است.
مسأله ٨- مخارج غسل و كفن و دفن ميت و نيز قرضهاى ميت بر حبوه مقدم است، پس اگر تعارضى رخ دهد يعنى اگر حبوه را به پسر بزرگتر بدهند جسد ميت بر روى زمين خواهد ماند و يا بدهكارىهايش بى محل مىشود مانند اينكه غير از حبوه مالى ندارد و يا اگر دارد براى پرداخت ديون او كافى نيست در اين صورت بايد اول به ميت رسيدگى شود و ديونش را ادا كنند بعد اگر چيزى از حبوه باقى ماند به پسر بزرگتر بدهند، ولى اگر در صورتى كه تعارضى در بين نباشد به اين معنا كه تركه ميت براى پرداخت ديون او كافى باشد احوط آن است كه پسر بزرگ هم از سهمىاز حبوه را خرج آن دو مصرف نمايد، مانند اينكه اگر يك درهم تركه خرج ادا ديون ميت و خريد كفن و دفن او گرديد او هم يك دهم قيمت حبوه را به ورثه بدهد.
مسأله ٩- اگر ميت نسبت به مالى از تركه وصيت كرده باشد كه آن از مال حبوه باشد مثلًا گفته باشد پس از مرگم اسب سوارى ام را به فلان شخص بدهيد اين وصيت نافذ است،