اگر اين چنين شخصى را ندارد. و يا اجبارش ممكن نيست حاكم خودش آن زن را طلاق مى‌دهد، و آن زن از تاريخ طلاق به مدّت چهار ماه و ده روز عده وفات نگه مى‌دارد.

زمانى كه اين كارها انجام شد آن زن مى‌تواند بدون اشكال ازدواج نمايد البته در اعتبار برخى از قيود كه گفته شد تأمل و نظر هست الّا اين كه رعايت همه آنها احوط است.

مسأله ١٢- براى جستجو از مرد مفقودالاثر كيفيت خاصى معتبر نيست بلكه معيار صدق عرفى است همين كه صدق كند كه حاكم در جستجوى فلان مرد است، كافى است و در جستجو بودن، به اين است كه شخص آشنايى را مأمور جستجوى او كند آشناى به نام او و شخص او و آشناى به اين كه مرد چه جاهايى ممكن است رفته باشد، و نيز به اين است كه نامه بنويسد يا تلگراف بزند و يا از وسايل متداول در هر عصرى براى پيدا كردن آن مرد استفاده كند و از مسافرين و زوّار و حجّاج و تجّار و سايرين بخواهد كه در مقر خود و منزل‌ها و شهرهايى كه اقامت مى‌كنند به دنبال آن مرد بگردند و هنگام برگشتن از مسافرين و زوّار و غير ايشان بپرسد آيا او را در جايى ديده‌اند يا نه.

مسأله ١٣- در آن كسى كه حكم به جستجوى مفقود مى‌فرستد يا آن كسى كه براى او نامه مى‌نويسد و يا از او خبر مى‌گيرد، عدالت شرط نيست همين كه مورد وثوق باشد كافى است.

مسأله ١٤- لازم نيست همه آن كارهايى كه گفتيم از فحص به وسيله حاكم محقق شود يعنى مأمور فرستادن نامه و تلگراف و سؤال و سفارش و غيره به وسيله شخص حاكم انجام شود، بلكه هر كس ديگرى اين كارها را انجام دهد حتى زوجه او كافى است چيزى كه هست بايد به دستور حاكم و بعد از شكايت به حاكم بوده است.

مسأله ١٥- مقدار فحص از نظر زمانى چهار سال است و لازم نيست كه اين مدّت به طور دائم باشد، بلكه جستجو در اين جايز على‌الظاهر همانند آن است كه در لقطه شرح آن گذشت كه بايد يكسال كامل باشد همين كه عرفاً صدق كند كه فلانى يكسال در جستجوى فلان است كافى است.

مسأله ١٦- در پيدا كردن مرد مفقودالاثر مقدار لازم از فحص همان مقدارى است كه در مورد ساير گمشده‌ها متعارف است، پس لازم نيست كه تمام شهرهاى دنيا را قدم بگذارد و حرف اين كه ممكن است به فلان نقطه عالم رسيده باشد باعث آن نمى‌شود كه حاكم نيز تا آن جا مأمور بفرستد يا نامه نگارى نمايد. و خلاصه كلام اين كه به احتمال بعيد اعتنا نمى‌شود بلكه هر جايى كه گمان رود كه وى در آن‌جا باشد را مورد جستجو قرار دهد و يا اگر هم گمانى نباشد حداقل احتمال آن برود.

مسأله ١٧- اگر مطلع شوند كه گمشده مدّتى در فلان شهر ديده شده است و دوباره‌