مسأله ١٦- اگر اقرار نمايد كه اين ملك فلانى است و آنگاه اقرار نمايد كه ملك مال شخص ديگرى است. مانند اينكه اول بگويد اين خانه زيد است و سپس بگويد اين خانه عمرو است، حاكم حكم مى‌كند كه خانه مال زيد است و اقرار كننده بايد قيمت خانه را به عمرو به عنوان غرامت بدهد.

مسأله ١٧- از جمله اقرارهاى نافذ، اقرار به نسبت‌هايى مانند فرزندى، برادرى و مانند آنهاست. و منظور از نفوذ آن الزام اقراركننده و اخذ اوست به اقرار خودش نسبت به هر چه كه به ضرر اوست مانند وجوب نفقه پدر، و حرمت ازدواج با زنى كه اقرار كرده خواهرش است و اشتراكش با او در ارث و شركت او در موقوفه پدر و مانند اينها است.

امّا ثابت شدن نسبت به وسيله اقرار به طورى كه همه احكام بر آن جارى شود محل بحث و تفصيل است. و آن اين است كه اگر اقرار به فرزندى كسى باشد كه هنوز بالغ نشده است اين اقرار نافذ است. امّا مشروط به شرايطى است. يكى اينكه حس و عرف و عادت اين اقرار را رد ننمايد. امّا اگر تكذيب نمايد مانند زمانى كه جوان هجده ساله‌اى اقرار نمايد فلان پانزده ساله فرزند من است، نافذ نيست دوم اينكه شرع آن را تكذيب نكند پس اگر تكذيب نمايد مانند اينكه اقرار نمايد كه فلان كودك كه از جهت بستر زناشويى ملحق به خانواده‌اى است، فرزند اوست، اين اقرار نافذ نيست. در غير اين صورت، همه آثار پدر و فرزندى بين آنها جارى مى‌گردد، و اثر فرزندى او به همه انساب كشيده مى‌شود، به طور مثال اگر فرزند بچه‌دار شود، آن نوه اقرار كنند است و مقر به او مى‌گردد. و ميان آنها توارث برقرار مى‌شود. و از هم ارث مى‌برند، هم چنين همه اين آثار به اين امر مترتب مى‌شود. در صورتى كه فرزند بالغ شده باشد و اين اقرار را تصديق نمايد و آن شرايط فوق، را داشته باشد. اگر اقرار به غير فرزند باشد، حتى اگر به نوه باشد، و نوه كبير باشد، و اقرار را تصديق نمايد و يا اگر مضر است آن را بعد از بلوغ تصديق نمايد و از نظر عقلى و شرعى نيز امكان داشته باشد، اين اقرار نافذ است. و ارث مى‌برند، البته به آن شرط كه وارث معلومى در بين نباشد. و اين توارث فقط بين مقرٌبه و مقرّ است و بين فرزندانشان كشيده نمى‌شود. اگر عقل و شرع آن اقرار را تأييد نكند و يا اينكه وارث معلومى داشته باشد، كه اين اقرار را تصديق نمى‌كنند، بين آنها توارث برقرار نمى‌شود مگر اينكه شاهد بياورند.

مسأله ١٨- اگر اقرار نمايد كه فلان كودك فرزند من است و سرانجام هم فرزندى آن كودك براى اقرار كننده اثبات شود، سپس كودك بعد از بلوغ، اين را انكار نمايد، انكار او مسموع نيست.

مسأله ١٩- اگر يكى از دو فرزند ميّت به اين اقرار نمايد كه پدر ما فرزند ديگرى هم‌