مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٢٣٨ - كتاب اقرار
اين است كه اقرار كننده مىخواهد بگويد كه ذمه من مشغول به چيزى از متعلّقات اين اماكن است مانند غلّه موقوفه يا پول نذرى و يا چيزى كه شخصى وصيّت كرده است كه براى مصالح آن اماكن استفاده شود.
مسأله ١٣- اگر مقرٌله اقراركننده را تكذيب نمايد در صورتى كه مقرٌبه دين و يا حق باشد، ديگر آن را از اقراركننده مطالبه نمىكنند و ظاهراً ذمهاش برى است. و اگر مقرٌبه عين خارجى باشد، به واسطهى اين تكذيب مجهول المالك مىشود و همچنان نزد اقرار- كننده باقى مىماند يا نزد حاكم مىرود تااينكه صاحب آن معلوم شود، البته همهى اينها به حسب ظاهر است، امّا به حسب واقع اقراركننده بايد شاهد بياورد و ذمهى خود را از دين برى سازد. و از اين عين خارجى نيز خود را رها سازد، و آن را به مالكش برساند حتى اگر به طريقى آن را مخلوط نمايد و او نيز نفهمد. حال اگر مقرٌله دست از تكذيب برداشت در صورتى كه اقراركننده هنوز به اقرار خود باقى است بايست آن را به مقرٌ به بدهد، و در غير اين صورت مسأله محل تأمل است.
مسأله ١٤- اگر اقرار كننده به چيزى اقرار نمايد و بلافاصله بعد از آن چيزى بگويد كه در ضديّت با آن اقرار باشد، اقرار او را مىگيرند و به ضرّر آن توجه نمىكنند. مانند اينكه بگويد: فلانى ده تومان نه نُه تومان از من طلب دارد. در اين صورت او ملزم به دادن ده تومان مىشود، و نيز اگر بگويد: او ده تومان پول شراب و يا قمار از من طلب دارد. در اين صورت ده تومان از او گرفته مىشود و به گفتههاى بعدى او توجّه نمىشود. هم چنين اگر بگويد كه او نزد من امانتى دارد امّا تلف شد. كلمه نزد من دارد ظاهراً به وجود آن در حال حاضر دلالت دارد. ولى اگر بگويد او نزد من امانتى گذاشته بود و تلف شد، بين دو جمله تناقضى موجود نيست امّا ادعا است و بايد و بررسى شود.
مسأله ١٥- استثناء از مطلب قبل جزء منافات نيست بلكه دو جمله مثبت مابقى را مستثنى مقرٌبه است و در جمله منفى خود مستثنى مقرٌبه است. بنابراين اگر بگويد اين خانهاى كه در دست من است ملك فلانى است الّا فلان اتاق آن. اقرار به اين كرده است كه غير آن اتاق مابقى ملك فلانى است. و اگر بگويد: فلانى از اين خانه به جز فلان اتاق را مالك نيست اقرار به اين كرده است كه فقط همان اتاق ملك اوست. اين زمانى است كه اخبار نسبت به حق غير بر مقرّ باشد. امّا اگر به حقى كه بر غير دارد متعلق گردد، مطلب به عكس مىشود. بنابراين اگر بگويد: همه اين خانه از من است به جز فلان اتاق اقرار كرده كه حقى نسبت به آن اتاق ندارد. بنابراين اگر بعد از آن ادعا نمايد كه همه خانه مال اوست اين مطلب از او شنيده نمىشود. اگر بگويد در اين خانه جز فلان چيزى ملك من نيست، به اين اقرار كرده است كه به غير آن اتاق چيزى را مالك نيست.