آن دو وضع زمان تولد ملاحظه شود؟ و يا توارث بين آن دو بلحاظ مادر فرزندى نباشد بلكه به لحاظ اين باشد كه چون در ارث معيار الاقرب فالاقرب به ميت و اولويت است از اين بابت ارث ببرد؟ و يا اصلًا بين آن دو توارثى نباشد؟ محل تردد است و اشبه ارث بردن است، و ظاهراً اختلافشان در ارث به لحاظ حال انعقاد نطفه است، بنابراين اگر در حال انعقاد نطفه پدر بوده دو ثلث اموال طفل را مى‌برد و اگر در آن حال مادر بوده يك ثلث مى‌برد، با اين حال نزديك‌تر به احتياط مصالحه است.

مسأله ٨- اگر جنسيت مادر دگرگون شود آيا بعد از مرد شدن باز هم با عروس خودش محرم است؟ همان‌گونه كه پدر شوهر واقعى چنين است يا نه؟ با اشكالى كه در مسأله است بعيد نيست محرم باشد، و اگر جنسيت پدر تغيير يابد آيا در اين حال كه زن شده با پسرش محرم است هر چند كه فعلًا مادر او نيست؟ ظاهر همين است و اگر زن پسر و به اصطلاح عروس كسى مرد شود آيا باز هم با مادر شوهر سابقش محرم است؟ با اشكالى كه در آن هست بعيد نيست محرم باشد.

مسأله ٩- همه آنچه كه درباره اقرباى نسبى گفته شد در اقرباى رضاعى مانند مادر و پدر رضاعى و خواهر و برادر رضاعى و هر اقرباى ديگر نيز مى‌آيد.

مسأله ١٠- آنچه كه تاكنون گفته شد درباره دگرگونى واقعى جنس به جنس ديگر بود، اما اگر از طريق عمل جراحى كشف شود واقعيت شخص عمل شده كه تاكنون مخفى بوده و مثلًا اين شخص كه زن به حساب مى‌آمده و بعد از عمل مرد شده معلوم شود كه از اول مرد بوده و به غلط تاكنون زن پنداشته مى‌شده، و خلاصه كشف شود اينكه اگر تاكنون آثار زنيت بر او جارى مى‌شده بى جا مترتب مى‌شده و آن ديگرى كه بعد از عمل كشف شود واقعاً از اول زن بوده و تاكنون آثار مردى بر او مترتب مى‌شده بوده در اين صورت مسأله ديگرى پيش مى‌آيد.

يكى ديگر از مسائل نوظهور راديو و تلويزيون و امثال آن است‌

مسأله ١- اين گونه آلات جديد الاحداث منافع حلال و عقلايى و هم منافعى حرام و غيرمشروع دارد كه هر يك از آن منافع حكم خودش را دارد، هر منفعتى حلال كه در آنها باشد استفاده از آن حلال و جايز است مانند شنيدن اخبار و مواعظ و امثال آنها از راديو، و نشان دادن صورت‌هاى حلال به منظور تعليم صنعتى حلال و يا عرضه كالايى حلال براى جلب مشترى، و يا نشان دادن عجايبى از مخلوقات خشكى و دريا، و هر صنعتى كه حلال نباشد مثل شنيدن غنا (آوازى كه شهوت شنونده و ميل او را به كارهاى حرام چون‌