مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٧٣٢ - مقصد دوم در جنايت بر منافع است
نيست همان را بگوييم.
مسأله ٤- اگر قبل از پرداخت ديه حس بويايى مجنى عليه برگردد، ديگر جاى پرداخت ديه نيست و جاى ارش است و اما اگر بعد از پرداخت ديه برگردد مسأله مورد اشكال است و چارهاى جز تخلص به صلح نيست، و اگر مجنى عليه قبل از گذشتن مدتى كه كارشناس براى برگشتن حس معين كرده و قبل از آنكه حس بويايىاش برگردد از دنيا برود ديه ثابت مىشود.
مسأله ٥- اگر بينى كسى را قطع كند و در اثر آن حس بويايىاش هم از بين برود، دو ديه بايد پرداخت كند، و همچنين اگر جنايت ديگرى بر او وارد آورد و در اثر آن حس بويايى او از ميان برود بايد يك ديه براى جنايت بدهد و يك ديه براى از دست رفتن حس بوياييش، و اگر آن جنايت، جنايتى باشد كه ديه معينى برايش مقدر نشده، به جاى ديه جنايت ارش مىپردازد.
مورد پنجم- حس چشايى است. بعضى از فقها گفتهاند كه در جنايت بر اين حس ديه است. و اين هر چند بعيد نيست لكن ارش در آن اقرب است.
مسأله ١- اگر اختلاف كنند يعنى مجنى عليه ادعا كند كه در اثر جنايت اين شخص حس چشايى من از بين رفته و جانى منكر آن باشد، اگر تشخيص حال او با وسايل جديد ممكن باشد بايد به دو كارشناس عادل مراجعه كنند و اگر ممكن نباشد و امارهاى هم كه باعث لوث باشد در بين نبود قول، قول جانى است و اگر امارهاى در بين باشد از موارد لوث خواهد بود كه در آن استظهار به وسيله سوگندها لازم است.
مسأله ٢- اگر معلوم شد كه حس چشايى او آسيب ديده به حاكم مراجعه مىكنند تا او به وسيله مصالحه و يا حكم، نزاع را از بين ببرد و نزديكتر به احتياط براى هر دو اين است كه مصالحه كنند.
مسأله ٣- اگر جانى زبان كسى را قطع كند تنها بايد ديه قطع زبان را بدهد و بابت از بين بردن ذائقه چيزى تبع زبان است. و اگر جنايتى ديگر بر او وارد آورد كه در اثر آن ذائقه او از بين برود بايد ديه از بين بردن ذائقه را به اضافه ديه جنايتش پرداخت كند. و اگر براى جنايتش ديهاى معين نشده، ارش را پرداخت كند.
مسأله ٤- اگر جنايتى بر مفصل فك پايين كسى وارد آيد به طورى كه ديگر نتواند غذا را بجود، ارش دارد، بعضى هم گفتهاند ديه دارد.
مسأله ٥- اگر حس ذائقهاى كه در اثر جنايت جانى از بين رفته بوده برگردد، ديهاى هم كه جانى داده بر مىگردد لكن نزديكتر به احتياط مصالحه است.
مورد ششم- بنا به گفته بعضى، قدرت بر انزال است، كه اگر جنايتى بر كسى وارد آيد كه