مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٥٢٧ - كتاب قضاء

كتاب قضاء

قضا به معناى داورى و حكم كردن بين مردم به منظور بر طرف نمودن نزاع از بين آنان است با شرايطى كه در اين كتاب ذكر مى‌شود، و اين جايگاه از جايگاه‌هاى بسيار سنگين است كه ازطرف خداى متعال به رسول اسلام صلى الله عليه و آله و از ناحيه آن جناب به ائمه معصومين عليه السلام و از ناحيه آن حضرات به فقيه جامع الشرايطى كه بعداً ذكر مى‌شود باشد واگذار شده است، و خطرناكى آن بر كسى پوشيده نيست تا آنجا كه در حديث وارد شده به اينكه قاضى بر لبه دوزخ قرار دارد، و از اميرالمؤمنين عليه السلام وارد شده كه فرمود: اى شريح در جايى نشسته‌اى كه نمى‌نشيند در آنجا مگر پيغمبرى و يا وصى پيغمبرى و يا بخت برگشته‌اى شقى. و از امام صادق عليه السلام وارد شد كه فرمود: از حكومت در بين مردم بپرهيزيد زيرا حكومت جايگاه خاص امامى است كه داناى به قضا و عادل در بين مسلمين باشد و او يا پيغمبرى است و يا وصى پيغمبرى. و نيز در روايتى آمده است كسى كه در مورد دو درهم حكمى به غير از آنچه خداى عزوجل نازل كرده صادر كند كافر شده است. و در روايت ديگر آمده است روز قيامت زبان قاضى بين دو ستون آتش قرار دارد تا خداى عزوجل بين همه بندگانش داورى بكند آنگاه در مورد او يا حكم به دوزخ فرمايد يا به بهشت. و از امام صادق عليه السلام آمده است كه فرمود قاضيان چهار دسته‌اند كه سه دسته از آنان در آتش و يكى در بهشت است:

١- مردى كه به جور قضاوت كند و بداند به جور حكم كرده كه در آتش است.

٢- مردى كه به جور داورى كرده ولى نمى‌داند حكمش جور است يا نه كه در آتش است.

٣- مردى كه به حق داورى كرده و نمى‌داند كه به حق حكم كرده يا نه او نيز در آتش است.

٤- و مردى كه به حق داورى كرده و داوريش از روى علم بوده است كه او در بهشت است اگر متوقف بر فتوى باشد و قاضى هم فتواى مسأله را صادر كند و هم طبق آن قضاوت نمايد خطر فتوى هم بر خطر قضا علاوه مى‌شود. در حديث صحيح از امام ابوجعفر عليه السلام آمده است كه فرمود: كسى كه بدون داشتن علم براى مردم فتوى‌