مسأله ١٦- اگر اختلاف كنند در اين كه آيا عده به سر آمده است يا نه، قول زن به همراه قسم مقدّم مى‌شود، حال چه مدّعى انقضاء مدت شود و چه مدعى اين باشد كه هنوز در عده است و چه اين كه عده به حساب قرء باشد و چه به حساب ماه.

عده وفات‌

مسأله ١- زنى كه شوهرش از دنيا رفته است اگر حامله نباشد عده‌اش چهار ماه و ده روز است چه صغيره باشد و چه كبيره، چه يائسه باشد و چه غير يائسه. چه مدخوله باشد و چه غير مدخوله، چه زن دائمى باشد و چه موقّت. چه از زنانى باشد كه عده آنها به حساب طهر است و چه از زنانى باشد كه حساب عده آن‌ها به حساب ماه. در صورتى هم كه حامله باشد عده او طولانى‌ترين مدت آن دو است. يعنى اگر زودتر از چهار ماه و ده روز بزايد عده‌اش همان چهار ماه و ده روز است و يا آن‌كه طولانى‌تر از وضع حمل باشد و اگر بعد از چهار ماه و ده روز بزايد عده‌اش همان وضع حمل است كه طولانى‌تر از چهار و ماه و ده روز است.

مسأله ٢- منظور از چهار ماه و ده روز همان ماه‌هاى هلالى است. بنابراين اگر فرض كنيم شوهرى در شب رؤيت هلال از دنيا رفته همسرش آن ماه و سه ماه ديگر را هم و ده روز از ماه پنجم را عده نگه مى‌دارد. و اگر در بين ماه از دنيا برود اظهر آن است كه سه ماه هلالى وسط را با تتمه و كمبود ماه اوّل از ماه پنجم را به طورى كه از اين تلفيق چهار ماه تمام درست بشود به اضافه ده روز عده نگه دارد.

مسأله ٣- اگر مردى همسر خود را طلاق دهد و قبل از تمام شدن عده طلاق يعنى سه ماه و ده روز از دنيا برود در صورتى كه طلاق رجعى بوده باشد عده طلاق باطل مى‌شود و از روز مرگ شوهر زن بايست عده وفات نگه دارد؛ مگر آنگه احتمال حمل در آن داده شود كه محل تأمل است پس احتياط آن است كه به طولانى‌ترين مدّت عمل نمايد يعنى عده وفات و يا وضع محل؛ به اين بيان كه اگر شوهر مثلًا يك ماه بعد از طلاق از دنيا برود و عده وفات را نگه مى‌دارد. اگر معلوم شد كه آبستن است كه هيچ وگرنه كه باز همان عده وفات را نگه مى‌دارد. تا تكليف او روشن گردد، و شك و ريبه‌اش از بين برود، و اگر هفت ماه بعد از طلاق بميرد طولانى‌ترين مدت بين عده وفات و عده وضع حمل را نگه مى‌دارد. و اگر زن حامله باشد طولانى‌ترين از عده وفات و وضع حمل را نگه مى‌دارد.