خروج از موقوف عليهم قرار دهد. و از اين قبيل، يعنى از باب وقف بر عنوان است آن‌جا كه چيزى را وقف كند بر ذريه پدرش يا جدّش و منظورش از وقف بر آن توزيع منافع وقف بين آنها باشد همچنان كه متعارف و شايع در اين گونه وقف‌ها هم همين است. امّا اگر منظورش اين بوده كه مصرف موقوفه را بيان كند، اگر هنگام وقف خروج خود را از آن قصد كرده كه مشكلى نيست و جايز نيست كه از آن موقوفه برخوردار شود. امّا اگراين قصد را نكرده و وقف او عام و مطلق بوده باشد، بنابر اقوى خود او نيز هم مى‌تواند از آن استفاده نمايد. امّا احتياط خلاف آن و استفاده نكردن از آن به احتياط نزديك‌تر است. در جواز استفاده از آن همين كه قصد خروج خود را نداشته باشد كافى است و خودش از آنهايى كه قصد دخول آن‌ها را داشته است سزاوارتر از استفاده است.

مسأله ٢٩- واقف بايد به حد بلوغ رسيده باشد. و عاقل و مختار نيز باشد. و مكره هم نشده باشد. و ورشكسته و محجور هم نباشد. بنابراين وقف كودك حتى اگر به ده سال هم رسيده باشد صحيح نيست. بله از آن جا كه وصيّت كودك ده ساله نافذ است اگر وصيّت كند كه ملك مرا بعد از مرگ من وقف كنيد، صحيح است. و حتى او مى‌تواند آن را وقف نمايد.

مسأله ٣٠- لازم نيست واقف مسلمان باشد. بنابر اقوى هر آن‌چه كه يك مسلمان مى‌تواند وقف نمايد كافر هم مى‌تواند. پس هر جا كه بتوان كافر بر مذهب و دين خود باقى بماند. هر چه مطابق دين خود وقف نمايد صحيح است.

مسأله ٣١- عين موقوفه بايست عين باشد نه منفعت ثانياً بايد واقف مالك آن باشد و ثالثاً منفعتى حلال داشته باشد رابعاً ديگران در آن ملك به گونه‌اى مانع حق موقوف عليهم شود، نداشته باشند. خامساً امكان قبض عين وجود داشته باشد. پس وقف منافع و ديون صحيح نيست. همچنين وقف كردن چيزى كه مملوك قبض عين وجود داشته باشد. پس وقف منافع و ديون صحيح نيست. همچنين وقف كردن چيزى كه مملوك نمى‌شود نيز صحيح نيست مانند انسان آزاد و يا خوك هم چنين وقف كردن چيزى كه با انتفاع از آن، از بين مى‌رود نيز صحيح نيست مانند انواع خوراكى‌ها و ميوه‌ها. و يا وقف كردن چيزى كه انتفاى از آن حرام باشد نيز حرام است مانند آلات لهو و لعب و قمار و همچنين چيزى كه منفعت حلال و حرام هر دو را دارد نيز ملحق به اين وقف است مانند حيوانى را براى حمل و نقل شراب وقف نمايد و دكّانى را براى انبار كردن آن‌ها وقف نمايد. بنابر اصلح وقف كردن ريحان براى بو كردن هم صحيح نيست. هم چنين عين مالى را كه به رهن داده‌اند را نيز نمى‌توان وقف كرد زيرا آن به مرتهن تعلّق دارد. و وقف كردن حيوان فرارى هم صحيح نيست. از اين موارد كه گذشت هر چيزى كه بتوان از منافعش استفاده كرد و