مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٢٥١ - كتاب وقف
باشد، اين وقف نسبت به اوّلى صحيح و نسبت به دومى باطل است.
مسأله ٢٠- وقف منقطع الاوّل در صورتى كه با قرارداد خود واقف باشد، به طورى كه بگويد وقتى اوّل ماه شد ملك من وقف باشد، بنا بر احتياط اين وقف باطل است. بنا بر احتياط آن است كه در رأس آن مدّت دوباره صيغه وقف را بخواند و نبايست اين احتياط ترك شود. امّا اگر اين انقطاع به حكم شرع باشد. مانند اينكه از ابتدا ملك براى موردى كه شرعاً وقف براى آن صحيح نيست، وقف نمايد و آنگاه براى موردى كه شرعاً صحيح است وقف نمايد على الظاهر وقف براى اوّلى باطل و براى دومى صحيح است. هم چنين اگر منقطع الوسط باشد مانند اينكه موقوف عليهم در وسط از صلاحيت وقف خارج شوند امّا اول و آخر صلاحيت آن را داشته باشند كه على الظاهر وقف در اوّل و آخر صحيح و در وسط باطل است: و به احتياط نزديك است كه اگر منقطع الاوّل شرعى و وسط صلاحيّت پيدا كرده وقف تجديد شود.
مسأله ٢١- اگر چيزى را به هر جهت و يا براى كسى بدون آن كه جهت خاص را در نظر داشته باشد وقف نمايد و شرط نمايد كه هرگاه به آن احتياج پيدا كرد مال به خودش باز مىشود، بنابر اقوى صحيح است. و تا زمانى كه او محتاج آن نشده مال هنوز وقف است كه اين در واقع يكى از مصاديق منقطع الآخر است. اگر واقف از دنيا برود و مرگ قبل از احتياج او به مال موقوفه باشد كه مال به همان حال وقف باقى مىماند و اگر بعدى از پيدا شدن احتياج به آن فوت نمود آن مال به ارث مىرسد.
مسأله ٢٢- وقف بايد به صورت منجز صورت گيرد. پس اگر آن را معلق به شرطى كه حصول آن شدنى است و حصول آن ممكن و يا يقينى نباشد، بنابر احتياط باطل است.
بلكه معلق كردن وقف بر شرطى كه حاصل است چه واقف حصول آن را بداند و چه نداند، اشكالى ندارد، مانند اينكه اگر بگويد در اگر امروز روز جمعه باشد اين ملك را وقف كردم و آن روز هم جمعه باشد و او هم نداند، صحيح است.
مسأله ٢٣- اگر بگويد: اين ملك را بعد از مرگم وقف كردم در صورتى كه از گفته وى وصيّت برداشت شود، صحيح است والّا باطل است.
مسأله ٢٤- يكى از شرايط صحت وقف اين است كه واقف بين موقوفعليهم نباشد، بنابراين ملك يا چيزى را براى خودش وقف نمايد صحيح نيست. و اگر براى خود و غير خود به صورت شراكتى وقف نمايد نسبت به سهم خود باطل است ولى نسبت به سهم ديگران صحيح است. امّا اگر اوّل براى خود آنگاه براى ديگرى وقف نمايد فرد وقف منقطع الاوّل مىشود و اگر اوّل براى ديگران و سپس براى خود وقف نمايد جزء وقف منقطع الآخر مىشود، و اگر براى خير آنگاه براى خود و سپس براى ديگرى وقف نمايد