مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ٣٢ - گفتار در مراتب امر به معروف و نهى از منكر
تر و نرمتر.
مسأله ١٠- در صورتى كه مطلوب نهى از منكر جز با كتك زدن فاعل حاصل نشود، ظاهراً اين كارها واجب است البته با رعايت نرم تر و نرم تر و سزاوار است در اين كار قبلًا از فقيه جامع الشرايط اجازه و اذن گرفته شود، بلكه اين كار در مورد حبس و در تنگنا قرار دادن وى نيز سزاوار است انجام گردد.
مسأله ١١- اگر نهى از منكر منجر به جرح و يا قتل گردد اين كار مجاز نيست مگر به اذن امام (عليه السلام) بنا بر قول اقوى، و در اين زمان با اذن قائم مقام آن حضرت فقيه جامع الشرايط با حاصل شدن تمام شرايط.
مسأله ١٢- اگر منكر انجام شده از جمله منكراتى باشد كه خداوند سبحان رضايت به وجود آن ندارد مانند قتل نفس محترمه مجاز است، بلكه دفاع واجب است حتى اگر منجر به قتل و جرح فاعل شود. پس دفاع از نفس محترمه اگر به جرح و يا قتل فاعل منجر شود هم واجب است البته در صورتى كه به نحوه ديگرى دفاع ممكن نباشد در اين جا نيازى به اذن امام و فقيه جامع الشرايط نيست. پس، اگر شخص فاعل براى قتل به ديگرى هجوم آورد و حمله كرد دفاع مقابل او واجب است حتى با كشتنش. البته، به شرطى كه فاعل ايمن از هر فسادى باشد و اگر كشت چيزى به عهدهاش نيست.
مسأله ١٣- در جايى كه دفع منكر با جرح فاعل ممكن است به قتل رساندن او جايز نيست، در جرح نيز بايد مراعات وى از لحاظ آسانگيرى گردد. پس اگر ناهى يا آمر از اين كار تعدى كنند ضامن هستند. همچنين اگر فاعل جرحى به آمر يا ناهى برساند ضامن است و اگر او را به قتل برساند قصاص مىشود.
مسأله ١٤- آمر به معروف و ناهى از منكر سزاوار است در مراتب امر به معروف و نهى از منكر همانند طبيبى دلسوز كه به معالجه بيمار مىپردازد و يا پدرى مشفق كه فرزند خود را نصيحت مىكند عمل نمايد. در نهى از منكرش، لطف و رحمت براى فاعل و امت مسلمين باشد و همواره نيت خود را براى رضاى حضرت حق خداوند عزوجل خالص گرداند و همواره نيتش از هواهاى نفسانى و خود بزرگ بينى دور باشد و هرگز خود را منزه از گناه و معصيت نبيند كه خود را از مرتكب گناهكار برتر و بزرگتر ببيند شايد كه مرتكب گناه داراى صفات نيكويى باشد كه خداوند تعالى آنها را دوست دارد و تنها خشم خداوند از عمل فعلى اوست و شايد خود آمر يا ناهى در درونش گناهانى وجود داشته باشد كه خداوند از آن راضى نيست و خودش نمىداند.
مسأله ١٥- از شريف ترين مصاديق امر به معروف و نهى از منكر و مؤثرترين آن در ميان مردم مخصوصاً علماء دين و رؤساى مذهب مباشر آن باشند، امر به معروف و نهى از