مباحث حقوقى تحرير الوسيلة - الموسوي البجنوردى، السيد محمد - الصفحة ١٤٤ - كتاب وديعه

دست او قرار گرفته باشد مانند اينكه آن را باد و يا سيل در تحت تسلط وى قرار داده باشد و يا بدون اطلاع مالك آن را تسليم وى كرده باشد مانند اينكه مشترى از فروشنده صندوقى خريدارى مى‌نمايد و سپس در آن چيزى از اموال فروشنده يافت مى‌شود و يا اينكه فروشنده به خاطر اشتباه بيش آنچه كه حق خريدار است به او جنس مى‌فروشد يا اينكه پولى را يافته است و يا حيوانى را پيدا كرده و يا مالى را از دست دزد رهانيده است و مانند اين مسأله كه شخص مكلف آن را از دست كودك نابالغ مى‌گيرد تا آن را به ولى او برساند، ونيز آنچه از اموال مردم كه محترم است و در معرض خطر نابودى قرار گرفته است و مكلف آن را مى‌گيرد تا از خطر نابودى حفظ نمايد مانند حيوانى كه مالك آن معلوم است و در خطر دريده شدن توسط درندگان قرار دارد و يا در مسير سيل واقع شده است در تمام اين موارد مال مردم است كه در معرض خطر قرار دارد و استيلاى امين بر آن امانت شرعى است و بر او واجب است كه از آن محافظت نمايد و در اولين زمانى كه فرصت مى‌كند آن را به صاحب آن برگرداند حتّى اگر صاحب آن را مطالبه نكرده باشد او نبايد در آن تعدى نمايد و همچنين از تفريط بايد دورى كند پس اگر تلف شود ضامن نيست همان‌گونه كه در امانت مالكى هم همين‌طور است البته اين احتمال هم هست كه رساندن آن به مالكش واجب نباشد و تنها اين مقدار واجب باشد كه به صاحب آن اعلام نمايد كه مالش در دست اوست و بين مال و صاحب مال حائل نشود تا هر زمان كه خواست بتواند مال را تحويل بگيرد هرچند كه اين احتمال خالى از قوّت نيست. اگر عينى از مال مردم به تبع عنوان ديگرى امانت مالكى باشد مانند اجاره بعد از تمام شدن مهلت آن و يا عين مرهونه بعد از فك رهن و مال مضاربه كه در دست عامل است بعد از فسخ مضاربه آيا باز هم به عنوان امانت مالكى است و يا امانت شرعى است: در اين گفته دو قول وجود دارد كه قول اول آن خالى از وجه نيست.